Türkiye’nin 2015-2017 dönemini kapsayan orta vadeli ekonomi planında yer alan yirmi beÅŸ maddeden biri Enerji VerimliliÄŸi: Enerji VerimliliÄŸi popüler bir konu, bu nedenle her konuÅŸmada her metinde yer alan konuların başında gelmektedir. Ancak hedeflenen sonuçlara ulaÅŸabilmek için somut gerçekleÅŸmiÅŸ projelere ihtiyaç vardır. 

Enerji geleceÄŸimizi etkileyecek en önemli ihtiyaç baÅŸlığıdır. Sürdürülebilir bir kalkınmada ancak enerji ile mümkün olabilmektedir. Türkiye’de hızla artan nüfus ve geliÅŸen ekonomi ile birlikte ihtiyaçları karşılayabilmek için daha fazla enerjiye gereksinim olduÄŸu kaçınılamaz. Ancak Türkiye enerjide dışa bağımlı bir ülke ve enerji, ithalattaki cari açığımızı oluÅŸturan en önemli kalemlerimizden biridir. Buna raÄŸmen enerjiyi verimli kullanamıyoruz. Avrupa vb. geliÅŸmiÅŸ ülkelerle karşılaÅŸtırdığımızda enerji savurganı bir ülke olduÄŸumuz açıkça gözükmektedir. Türkiye geliÅŸmekte olan bir ülke, birincil enerji ihtiyacımız her yıl %3-4 artmakta ve elektrik ihtiyacımızda %7-8 oranında artış göstermektedir. Enerji ithalatı nedeniyle, cari açığımız artmakta ve bu nedenle enerji dışa bağımlılığımızın sebebi olmayı sürdürmektedir. Dolayısı ile enerji verimliliÄŸi ile elde edilecek tasarruflar küçümsenemeyecek miktarlardadır. Ancak, geliÅŸmiÅŸliÄŸin göstergesi olan enerji tüketimi yüksek, enerji yoÄŸunluÄŸu düşük ülkeler arasına girebilmemiz için bu konuda bilinçli olmamızla ilgili bir süreçtir. Enerji verimliliÄŸini ve tasarrufunu bir yaÅŸam biçimi kültür haline getiremediÄŸimiz sürece bu konuda baÅŸarıya ulaÅŸma sürecimizi ertelemiÅŸ olmaktayız. Bu nedenle enerji verimliliÄŸi konusunda her alanda olmak üzere kaynaklarımız yeterli deÄŸilse bile sürece yayarak en baÅŸta geri dönüş süreleri kısa olan yatırımları hızla tamamlamalıdır. Kısaca gereksiz yere enerjiye ödenen ülke kaynaklarınızın dışarıya akmaması için tüm ülkede enerji verimliliÄŸi seferberliÄŸi ilan edilmelidir.

Ãœlke olarak enerji verimliliÄŸinde neredeyiz? Ãœlke olarak 1.000-USD’ lik bir milli hasıla üretmek için yaklaşık 300 litre petrol eÅŸdeÄŸeri enerji tüketiyoruz. Oysa bu oran OECD ülkelerinde 200 litre petrol eÅŸdeÄŸeri, Japonya ve Danimarka’da 100 litre petrol eÅŸdeÄŸeridir. Ãœlke olarak aynı hizmet veya ürünü üretmek için OECD ülkelerinin iki katı, Japonya ve Danimarka’nın üç katı daha fazla enerji tüketiyoruz. Kısaca daha pahalıya yaşıyoruz ve üretiyoruz.

Şekil 65. 1000 $ Milli Hasıla Üretmek İçin Tüketilen Enerji Miktarı
Son birkaç yıldır bir miktar gündemden düşmüş gibi gözükse de, günümüzde dünya enerji politikasının en önemli belirleyici ve şekillendirici unsuru, iklim değişikliğini tersine çevirmek üzere CO2 emisyonunun azaltılmasıdır. Son yıllarda dünyanın hemen hemen tüm bölgelerinde enerji verimliliğindeki iyileşmeler sonucunda önemli boyuttaki enerji ve CO2 tasarrufu sağlanmıştır ((WEC) DEK-TMK, 2014, s. 317).
Aslında Türkiye’nin hem milli gelirinde hem de nihai enerji yoÄŸunluÄŸunda 1990-2008 arasında bir iyileÅŸme görülmüştür, ancak diÄŸer birçok ülke ile kıyaslandığında gösterilen geliÅŸme enerji yoÄŸunluÄŸu açısından çok kayda deÄŸer deÄŸildir (ÅŸekil 50). Bu durum, milli geliri attırırken enerji verimliliÄŸi iyileÅŸtirmeleri için önemli bir potansiyelin varlığını göstermektedir. Sonuç olarak yapılabilecek yorumlar özetle aÅŸağıdaki gibidir;

• Enerji yoÄŸunluÄŸunda geçtiÄŸimiz yıllarda diÄŸer geliÅŸmiÅŸ ülkelere kıyasla önemli bir düşme trendi yakalanamamıştır.
• Türkiye’nin mevcut enerji yoÄŸunluÄŸunu düşürmek için önemli bir potansiyel mevcuttur.
• GSYH ve kiÅŸi başına enerji tüketiminin büyüme potansiyeli vardır ve kaçınılmazdır. Bunun düşen enerji yoÄŸunluÄŸu ile birlikte saÄŸlanması gerekmektedir.

Åžekil 50. Satılma Gücü Paritesine (€) Göre Nihai Enerji Tüketim YoÄŸunluÄŸu Kıyaslaması (Kaynak: World Energ Counncil 2010-Energy Efficiency: A Recipe for Success)
Enerji verimliliği konusunda dünyada başarılı olmuş (özellikle ABD, Japonya ve AB) ülkeler incelendiğinde devletin öncü olduğu; gerek mevzuat düzenlemeleri, gerek devlet binalarındaki uygulamalar, gerekse mali konulardaki teşvikler ve vergi indirimleri gibi enstrümanları kullanarak öncülük ettiği görülmüştür.
Enerji Verimliliği Mevzuatı
2007 yılında, 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanununun yürürlüğe girmesi ülkemizin enerjide dışa bağımlılığımızın azaltılması ve işletmelerimize rekabet koşullarında avantaj elde edebilmesi adına önemli bir gelişmenin başlangıcı olmuştur. Daha sonra ikincil düzenlemeler çıkartılmıştır.

Ãœlkemizdeki herkesi ve neredeyse tüm kuruluÅŸları ilgilendiren bu mevzuat ve Enerji VerimliliÄŸi Stratejisi konusunda haberdarlık seviyesinin halen çok düşük ve bu konuda maalesef eksik ve yanlış bilgilenmelerin de olduÄŸunu izlemekteyiz. DoÄŸru bilgilendirmiÅŸ profesyoneller aracılığı ile bu yasal düzenlemelerin kamuoyuna anlatılması toplumda eksik ve yanlış bilgilendirmenin önüne geçilebilecek ve Anadolu’daki ÅŸehirlerdeki kiÅŸi ve kurumlarda farkındalığın artması sonucunda mevzuattan beklenen geliÅŸmelere ve dolayısı ile Türkiye’nin deÄŸiÅŸik yörelerinden doÄŸru enerji verimliliÄŸi artışına katkı saÄŸlanabilecektir. (DEK-TMK , s. 3)
Kanunda belirtilen birçok hususu düzenlemek üzere çok sayıda yönetmelik ve tebliğ de yayımlanmıştır. Bu ikincil mevzuat, Enerji Verimliliği Kanunu çerçevesindeki farklı hükümlerin uygulanması için geniş kapsamlı yaklaşımları ve prosedürleri içermektedir. Yönetmeliklerin en önemlileri olan Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik ve Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği, iki yıl içinde neredeyse tamamen değiştirilmiştir.

5627 Sayılı Enerji Verimliliği Kanunu

18 Nisan 2007 Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde Kabul edilmiÅŸ ve 2 Mayıs 2007 26510 Sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe girmiÅŸtir.

Kanun İçeriği:
1. Amaç, Kapsam ve Tanımlar
2. Kurul ve Yetkilendirmeler
3. Eğitim, Bilinçlendirme ve Uygulamalar
4. Destekler ve DiÄŸer Uygulamalar
5. Ä°darî Yaptırımlar ve ÇeÅŸitli Hükümlerden oluÅŸmaktadır.

Kanunun Amacı: Enerjinin etkin kullanılması, Ä°srafın önlenmesi, Çevrenin korunması, Enerji maliyetlerinin ekonomi üzerindeki yükünün hafifletilmesi için enerji kaynaklarının ve enerjinin kullanılmasında verimliliÄŸin arttırılmasıdır.Kanunun Vizyonu: Enerjinin tamamını faydaya dönüştüren, kiÅŸi başına enerji kullanımı yüksek, birim yurtiçi hasıla başına az enerji tüketen bir Türkiye’dir.

Tablo 12. Enerji Verimliliği kanunu amaç ve Vizyonu

Kanunun Hedefi: Enerjinin üretim, iletim, dağıtım, tüketim aşamalarında; sanayide, binalarda, ulaşımda, elektrik üretim tesislerinde iletim ve dağıtım şebekelerinde enerji verimliliğinin arttırılmasına ve desteklenmesine, toplumun enerji bilincinin geliştirilmesiyle; 2011 yılına göre, 2023 yılına kadar birim milli gelir başına tükettiğimiz enerjiyi (enerji yoğunluğunu) %20 oranında azalmaktır. Bu şekilde enerji ithalatını ve enerji yoğunluğunu aşağı yönlü azaltılacağı belirtilmiştir.

Tablo 13. Enerji VerimliliÄŸi Kanunu Hedefi

Enerji Verimliliğinin Kanundaki Tarifi: Binalarda yaşam standardı ve hizmet kalitesinin Endüstriyel işletmelerde ise üretim kalitesi ve miktarının düşüşüne yol açmadan birim hizmet veya ürün başına enerji tüketiminin azaltılmasıdır.Bu Kanun; enerji verimliliği çalışmalarının etkin olarak yürütülmesi, izlenmesi ve koordinasyonu konusunda idari yapının oluşumunu, enerji verimliliği hizmetlerinin yürütülmesi konusunda yapılacak yetkilendirmeleri. Ayrıca çeşitli kuruluşların görev ve sorumluluklarını, toplumun eğitim ve bilinçlendirilmesini, yenilenebilir enerji kaynaklarının yaygınlaştırmasına yönelik ve sektörel uygulamalara ilişkin çeşitli destekleme mekanizmalarını, teşviklerle ilgili konuları ve yasal gerekleri yerine getirmeyenlere uygulanacak para cezalarını düzenlemek üzere çeşitli bölümlerden oluşmaktadır. Enerji verimliliği uygulamaları ve hizmetleri için uygun bir ortam yaratmak üzere yürürlüğe konulan kanun, aşağıda belirtilen hususlar için yasal zemin yaratmaktadır:

• Enerji VerimliliÄŸi Koordinasyon Kurulunun oluÅŸturulması ve çalışması
• YEGM’nün (mülga) görev ve yetkisinin belirtilmesi
• EVD’ lerin ve YetkilendirilmiÅŸ Kurumların yetkilendirilmesi ve çalışma esasları
• Enerji Yöneticisi ve Etüt Proje kurslarının düzenlenmesi ve sertifika ÅŸartları
• Yıllık enerji tüketimi 1000 TEP’nin üzerinde olan sanayi kuruluÅŸlarına, sanayi bölgelerine ve ayrıca 20.000 m2 veya daha fazla inÅŸaat alanına sahip ticari binalara veya yıllık enerji tüketimi 500 TEP olan ya da 10.000 m2den daha fazla inÅŸaat alanına veya yıllık 250 TEP veya daha fazla enerji tüketimine sahip kamu binalarına atanacak olan Enerji Yöneticilerinin görev ve sorumluluklarının belirtilmesi,
• Enerji verimliliÄŸinin teÅŸvik edilmesi için destek saÄŸlanması,
• Kamu kuruÅŸlarında uygulanacak enerji verimliliÄŸi programları
• Uygulamalardaki aksaklık ve sorun olması halinde uygulanacak para cezaları,

Kanunda belirtilen birçok hususu düzenlemek üzere çok sayıda yönetmelik ve tebliğ de yayımlanmıştır. Kanunda birçok konunun içerik olarak açıklanması ikincil mevzuata, yönetmeliklere bırakılmıştır. Bu ikincil mevzuat, Enerji Verimliliği Kanunu çerçevesindeki farklı hükümlerin uygulanması için geniş kapsamlı yaklaşımları ve prosedürleri içermektedir. Aşağıda bu yönetmelikler, ad ve yayın tarihleriyle takip eden bölümde listelenmiştir. Bu yönetmeliklerin en önemlileri olan Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik ve Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği, iki yıl içinde neredeyse tamamen değiştirilmiştir. (DEK-TMK , s. 5)

Enerji VerimliliÄŸi Strateji Belgesi
Resmi Gazete Tarihi:25.02.2012 Resmi Gazete Sayısı:28215
Enerji VerimliliÄŸinde stratejik amaçlar ve hedefler: Bu belge ile sonuç odaklı ve somut hedeflerle desteklenmiÅŸ bir politika seti belirlenmesi ve hedeflere ulaÅŸmak için yapılması zorunlu eylemlerin ve bu eylemlerin yerine getirilmesinden sorumlu kuruluÅŸlarla birlikte tanımlanması. Kamu kesimi, özel sektör ve sivil toplum kuruluÅŸlarının katılımcı bir yaklaşımla ve iÅŸbirliÄŸi çerçevesinde hareket etmesinin saÄŸlanması amaçlanmıştır. Belge ile 2023 yılında Türkiye’nin GSYÄ°H başına tüketilen enerji miktarının (enerji yoÄŸunluÄŸunun) 2011 yılı deÄŸerine göre en az %20 azaltılması hedeflenmektedir.
SA-01: Sanayi ve hizmetler sektöründe enerji yoğunluğunu ve enerji kayıplarını azaltmak,
SA-02: Binaların enerji taleplerini ve karbon emisyonlarını azaltmak; yenilenebilir enerji kaynakları kullanan sürdürülebilir çevre dostu binaları yaygınlaştırmak,
SA-03: Enerji verimli ürünlerin piyasa dönüşümünü sağlamak,
SA-04: Elektrik üretim, iletim ve dağıtımında verimliliği artırmak, enerji kayıplarını ve zararlı çevre emisyonlarını azaltmak,
SA-05: Motorlu taşıtların birim fosil yakıt tüketimini azaltmak, kara, deniz ve demir yollarında toplu taşıma payını artırmak ve şehir içi ulaşımda gereksiz yakıt sarfiyatını önlemek,
SA-06: Kamu kesiminde enerjiyi etkin ve verimli kullanmak
SA-07: Kurumsal yapıları, kapasiteleri ve işbirliklerini güçlendirmek, ileri teknoloji kullanımını ve bilinçlendirme etkinliklerini artırmak, kamu dışında finansman ortamları oluşturmak

Enerji Kaynaklarının Ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik
1. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
2. Üniversite, Meslek Odaları ve Şirketlerin Yetkilendirilmesi, İzlenmesi ve Denetimi
3. Eğitim ve Sertifikalandırmalar
4. Enerji Yönetimi ve Verimlilik Artırıcı Önlemler
5. Endüstriyel İşletmelerde Verimlilik Artırıcı Projelerin Desteklenmesi
6. Gönüllü Anlaşmalar
7. Talep Tarafı Yönetimi
8. Elektrik Enerjisinin Üretim, İletim ve Dağıtımında Enerji Verimliliğinin Artırılmasına Yönelik Uygulamalar
9. Kamu Kesiminde Enerji Verimliliği Önlemleri
10. Bilgi Verme Yükümlülüğü ve İdari Yaptırımlar
11. Çeşitli ve Son Hükümler

ETKB, 25 Ekim 2008 tarihinde enerji kaynakları ve enerjinin verimliliÄŸinin artırılmasını esas alan bir yönetmelik yayımlamıştır. Söz konusu yönetmelik, 27 Ekim 2011 tarihinde önemli deÄŸiÅŸikliklerle yenilenmiÅŸtir. Bu yönetmelik Enerji VerimliliÄŸi Kanunu’nun uygulanması için gerekli yaklaşım ve prosedürleri belirlemektedir. (DEK-TMK , 2013)
Yönetmeliğin düzenleme yaptığı başlıca hususlar şunlardır:
• EÄŸitimler, Etütler ve Enerji VerimliliÄŸi Danışmanlık Hizmetleri için Yetkilendirmeler
• Enerji VerimliliÄŸi Projelerine ve Gönüllü AnlaÅŸmalara destek ÅŸartları
• Sanayi, Ticari ve Kamu binalarında ve 100 MW veya daha fazla kurulu güce sahip güç santrallerine
• Enerji Yöneticisi atanması ve yıllık rapor
• Kamu binalarında zorunlu enerji verimliliÄŸi önlemlerinin uygulanması
• Toplu Konutlarda yenilenebilir enerji, kojenerasyon, ısı pompası ve güneÅŸ enerjisi sistemlerinin kullanılması
• Ev aletlerinin enerji tüketimlerine göre etiketlenmesi
• Elektrik Ãœretim tesislerinin verimlilikleriyle ilgili hususlar
• Sokak aydınlatılmasının iyileÅŸtirilmesi
• Enerji VerimliliÄŸi Bilincini Arttırmaya Yönelik Önlemler

Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği

1. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
2. lkeler, Görevler, Yetkiler ve Sorumluluklar
3. Bina Enerji Performansı Açısından Mimari Proje Tasarımı ve Mimari Uygulamaları
4. Isı Yalıtımı Esasları, Asgari Hava Sirkülasyonu ve Sızdırmazlık
5. Isıtma ve Soğutma Sistemleri Tasarım ve Uygulama Esasları
6. Havalandırma ve iklimlendirme Sistemleri Tasarım ve Uygulama Esasları
7. Sıhhi Sıcak Su Hazırlama ve Dağıtım Sistemleri
8. Otomatik Kontrol
9. Elektrik Tesisatı ve Aydınlatma Sistemleri
10. Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı, Isı Pompası ve Kojenerasyon Sistemleri
11. İşletme Periyodik Bakım ve Denetim
12. Enerji Kimlik Belgesi, Enerji Kimlik Belgesinde Bulunması Gereken Bilgiler ve Enerji Kimlik Belgesi Vermeye Yetkili Kuruluşlar

2008 yılında yayımlanan, yeni ve mevcut binaların enerji tüketimi ve sera gazı emisyonlarının sınırlandırılması, çevrenin korunmasının düzenlenmesi amacıyla AB’nin 2002/91/EC sayılı “Binaların Enerji Performansı Direktifi” baz alınarak hazırlanan Binalarda Enerji Performansı YönetmeliÄŸi, 2009 yılında yürürlüğe girmiÅŸ ve 2010 yılının Nisan ayında da ciddi bir revizyona tabi tutulmuÅŸtur. BEP YönetmeliÄŸi’nin amacı; dış iklim ÅŸartlarını, iç mekan gereksinimlerini, yerel ÅŸartları ve maliyet etkinliÄŸini de dikkate alarak bir binanın bütün enerji kullanımlarının deÄŸerlendirilmesini saÄŸlayacak hesaplama kurallarının belirlenmesini, birincil enerji ve karbondioksit (CO2) emisyonu açısından sınıflandırılmasını, yeni ve önemli oranda tadilat yapılacak mevcut binalar için minimum enerji performans gereklerinin belirlenmesini, yenilenebilir enerji kaynaklarının uygulanabilirliÄŸinin deÄŸerlendirilmesini, ısıtma ve soÄŸutma sistemlerinin kontrolünü, binalarda performans kriterlerinin ve uygulama esaslarının belirlenmesini düzenlemektir. Yönetmelik gereÄŸince binaların enerji kimlik belgesi ile binanın enerji performans skalası A,B,C,D,E,F ve G olarak etiketlenmesi suretiyle enerji tüketimi ve sera gazı emisyonları açısından belgelendirilmesi çalışmaları baÅŸlamış olup; mevcut binaların enerji performanslarının yükseltilmesi ve enerji kimlik belgelerinin oluÅŸturularak enerji tüketimiyle sera gazı emisyonları açısından 2017 yılı sonuna kadar etiketlenmesi öngörülmüştür. Yeni binaların C sınıfından düşük bir skalada yapılmaması gerekmektedir. (DEK-TMK )

Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelik

2008 yılında yürürlüğe giren Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin PaylaÅŸtırılmasına Ä°liÅŸkin Yönetmelik ile; ısınma verimliliÄŸi ve adaleti ön plana çıkarılması amaçlanmış, kullanımı zorunlu hale getirilen ‘Isı Kontrol ve Ölçüm Ekipmanları’ ile binaların daha kontrollü ısı ve sıcak su tüketmesi saÄŸlanarak kullanıcıların tüketim kalıpları ve davranış deÄŸiÅŸikliÄŸi sonucunda enerji tüketiminin azaltılmasını amaçlayan yasal düzenleme yapılarak uygulamalar baÅŸlatılmıştır. (YEGM, 2014)

Mevzuatta Enerji Verimliliği Yatırımları Teşvikleri ve Finansmanı

EV Kanunu ile birlikte ülkemizde de ilk defa bir enerji verimliliÄŸi yatırım destek programı baÅŸlatılmıştır. Bu nedenle çok önemlidir. Ancak program sadece 1000 TEP üzeri enerji tüketen büyük sanayi ve 200-500 TEP enerji tüketen KOBÄ°’leri kapsamaktadır. Binalar ve özellikle sayıları 15-16 milyon olan ve büyük tasarruf potansiyeli konutlar bu desteklerden yararlanamamaktadır. Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü Destekleri, Sanayi KuruluÅŸlarında Verimlilik Artırıcı Projelerin (VAP) Desteklenmesi, Gönüllü AnlaÅŸmalar (GA) Yoluyla Sanayi KuruluÅŸlarının Desteklenmesi, KOSGEB Desteklerinden yararlanılabilir.

TÃœRKÄ°YE’DE SEKTÖRLERE GÖRE ENERJÄ° VERÄ°MLÄ°LİĞİ

GeliÅŸmekte olan bir ülke olmamızın katalizör etkisiyle Türkiye’de yıllık birincil enerji tüketimi %4-5 gibi, elektrik tüketimi ise yıllık olarak %7-8 oranında artış göstermektedir. Yapılan araÅŸtırmalar ve uygulamaların sonucunda ülke genelinde %20-25 oranlarında enerjiden verimlilik saÄŸlanarak tasarruf elde edilebileceÄŸi görülmektedir.

Åžekil 66. Sektörlere Göre Enerji Tüketimi(1990-2004) (Kaynak: M. Tülin Keskin and Halil Ãœnlü, Türkiye’de Enerji VerimliliÄŸinin Durumu ve Yerel Yönetimlerin Rolü (Ä°stanbul: Heinrich Böll Stiftung DerneÄŸi, 2010),
Bugün dünyada enerji verimliliği geliştirme konusunda pek çok çalışma bulunmaktadır; ancak enerji verimliliğinin yaygınlaştırılması için gereken yatırımlar, söz konusu çalışmaların en önemli kısıtlarından birisi durumundadır. Dünyadaki yaygın eğilim, enerji verimliliği için yatırımlar yaparak olabilecek enerji arz yatırımlarını azaltmak yerine, doğrudan enerji arzına yönelik yatırımlara ağırlık vermek şeklinde tezahür etmektedir.

Gelişmekte olan ülkelerde enerji yatırımları için ayrılabilen kaynakların sınırlı olması, ama bir yandan da enerji talebinin hızla büyümesi, enerji verimliliği stratejilerinin önemini bu ülkelerde bir kat daha artırmaktadır. Enerji verimliliği programlarının bir diğer önemli özelliği de, sürdürülebilir kalkınmanın vazgeçilmez bileşenlerinden olan çevresel öncelikleri dikkate alan modeller önermeleridir. Bu programların çevresel faydaları son derece açıktır, çünkü en az kirlilik yaratan enerji hiç üretilmemiş enerjidir. Herhangi bir ihtiyaç için enerji tüketiminin azaltılması (evleri yalıtarak, motor verimliliğini artırarak, vb.), otomatik ve oransal olarak kirletici emisyonlarını da azaltmaktadır. Enerji verimliliği tedbirleri, maliyet-etkin oldukları ve çevre korumaya yönelik ekstra maliyet gerektirmedikleri için çevreyi korumanın en ucuz yoludur. (DPT, s. 10)

Enerji tüketimini sektörlere bölme işlemi ülkenin ekonomik ve sosyal yapısına ve enerji alanındaki gelişmeyi açıklamak için kullanılan analiz metodu da dikkate alınarak yapılır. Enerji tüketimi genel olarak 6 sektöre ayrılarak incelenir. Bu sektörler sırası ile Sanayi, Konut, Çevrim, Ulaştırma, Tarım ve Enerji dışı olarak adlandırılmaktadır. Ülkemizde 1990-2007 yılları arasındaki enerji tüketiminin sektörel dağılımı aşağıdaki çizelgede verilmektedir.

Sektörlere göre enerji verimliliÄŸini; sanayide, konutlarda, ulaşımda, üretim ve iletimde, tarımda ve enerji diÅŸi olmak üzere incelediÄŸimizde: Ãœlkemizde kullanılan birincil enerjinin sektörlere göre dağılımı; % 27 sanayi, % 26’i konutlar, %24 çevrim sektörü, %14 ulaÅŸtırma, % 5 tarım ve %5 enerji diÅŸi diÄŸer iÅŸler ÅŸeklinde dağılmaktadır.

Şekil 67. Birincil Enerji Tüketiminin Sektörlere Göre Dağılımı (Kaynak: ETKB)
Türkiye‘de, hızlı büyüme oranından dolayı ciddi bir tasarruf potansiyeli mevcuttur. Bu potansiyelin hayata geçirilmesi için hangi sektörde, ne tür düzenlemeler yapılması gerektiÄŸinin bilinmesi önemlidir. EÄŸer bahsi geçen temel sektörlerde enerji verimliliÄŸi politikaları baÅŸarıyla iÅŸletilebilirse, tahminlere göre 2020 yılında saÄŸlanacak enerji tasarrufu en az %20 olabilecektir. Sektörlere göre enerji verimliliÄŸi potansiyelleri aÅŸağıdaki ÅŸekildedir: (KOÇ ÃœNÄ°VERSÄ°TESÄ°)

Şekil 68. Türkiye Sektörlere Göre enerji tasarruf Potansiyeli-2020 ( Kaynak: WWF''Enerji İklim değişikliği'' 2011)
2020 için yapılan senaryolara göre gerecek 222 MTEP’ lik birincil enerji talebini en az %15 azaltabilecek potansiyel var. Bu potansiyel, 2005 fiyatlarıyla yaklaşık 16,5 milyar TL’lik bir tasarrufa eÅŸdeÄŸerdir. 2020 yılı için tahmin edilen çevrim kayıpları 2007 yılı elektrik tüketimin 4 katı olacak. Termik santrallerin veya büyük ısı üretim tesislerin atık ısısından bölgesel konut veya sera ısıtmasında yararlanabilir.

SONUÇ:
Literatüre yeni bir enerji kaynağı olarak girmiÅŸ olan enerji verimliliÄŸi ile ülkemizin enerjide dışa bağımlılığının azaltılması için önemli bir etkendir. Ãœlke genelinde sanayi ve binalarda yapılacak verimlilik çalışmaları ile asgari %20-30 oranlarında bir tasarrufu saÄŸlanabileceÄŸi somut olarak tespit edilmiÅŸtir. Enerjinin etkin ve verimli kullanılması saÄŸlanmalı, enerjide dışa bağımlılığımızı azaltacak her türlü potansiyelin deÄŸerlendirilmesi gerekmektedir. 1-2 yılda geriye kazanabileceÄŸimiz en az % 20 gibi bir enerji tasarrufu potansiyelimiz hazır kaynak olarak elimizin altında durmaktadır. Ä°malat sanayinde ürün maliyeti içindeki % 8-50 arasında deÄŸiÅŸen enerji maliyeti payının azaltılması fiyatların düşürülmesine ve dolayısı ile rekabet koÅŸullarında önemli avantaj saÄŸlayacaktır.Enerji VerimliliÄŸi sadece Türkiye için deÄŸil geliÅŸmekte olan tüm ülkeler için önümüzdeki yıllarda en önemli kazanım potansiyellerden biri olmaya devam edecektir. Ãœlkemizde 1990’lı yıllarda enerji verimliliÄŸi çalışmalarına baÅŸlanmış ve 2007 yılında Enerji VerimliliÄŸi Kanunu ardından ikincil mevzuatlar ve Enerji VerimliliÄŸi Strateji Belgesi vb. oluÅŸturulmuÅŸtur. 5627 sayılı Enerji VerimliliÄŸi Kanununun çıkması ile enerjide dışa bağımlılığımızın azaltılması ve iÅŸletmelerimize rekabet koÅŸullarında avantaj elde edilmesi adı önemli bir geliÅŸmenin baÅŸlangıcı olmuÅŸtur. Ancak kanun ve yönetmeliklerin çıkmasının üzerinden 7 yıl geçmiÅŸ olmasına raÄŸmen ulaşılması gereken hedeflerin çok gerisinde kalınmıştır. Bunun en önemli nedenleri arasında ilgili kurumun kapatılması deÄŸiÅŸtirilmesi, verimsiz kamu çalışmaları, yönetmelikleri neredeyse tamamen deÄŸiÅŸmesi, yaptırımların uygulanmaması, kanun yönetmelikteki tarihlerin sürekli ötelenmesi ve kamu bilincinin yaratılamamış olmasıdır. Enerjide ithalat bağımlısı olduÄŸumuz ve ihracat giderlerimizin yüksek miktarının enerjiden kaynaklandığı ülkemizde maalesef Enerji VerimliliÄŸi Kanununda belirtilen 2023 %20 enerji verimliliÄŸi tasarrufu hedefimizi de olumsuz yönde etkileyeceÄŸi muhakkaktır.

Enerji Verimliliği politikalarının planlanması, uygulanması ve denetlenmesi noktasında en üst noktada görevli Enerji Bakanlığı somut, net gerçekleştirilebilecek makro projeler geliştirmelidir. Aksi ulaşılması hayal olacak halde enerji verimliliği hedeflerinden söz edilmesine de gerek yoktur. Maalesef yılda bir hafta sadece Enerji verimliliği haftası kutlanmasından öteye geçemeyiz.

Toplumsal faydaya odaklı sosyal sorumluluk projesi olan enerji verimliliÄŸi konusunda herkesin üzerine düşeni yapacağı, destekleyeceÄŸi, sahip çıkacağı, bunu bir yaÅŸam biçimi, kültür haline getirebileceÄŸi baÅŸarılı bir farkındalık ve bilinçlenme yaratabileceÄŸimiz enerji verimliliÄŸi seferberliÄŸi baÅŸlatılması arzusundayız. Amacına inanacağımız, arzulayacağımız, heyecan duyacağımız bir ‘’enerji verimliliÄŸi vizyonu’’ oluÅŸturmalıyız. Bunun adı her alanda ‘’enerji verimliliÄŸi seferberliÄŸi’’ olmalı. Yazılı ve görsel medyada herkesin heyecan duyacağı ilgisini çekeceÄŸi programlar olmalı. Milli EÄŸitim Bakanlığı müfredatında yer almalı, konutlar iÅŸyerleri, sanayi önemser olmalı öncelikleri arasına almalıdır. Enerji verimliliÄŸini, tasarrufunu, toplum için bir yaÅŸam biçimi, kültür haline getiremediÄŸimiz sürece, Ä°stediÄŸimiz kadar düzenlemeler, ikincil mevzuatlar düzenlesek, yükümlülükler koysak bile enerji verimliliÄŸi konusunda baÅŸarı saÄŸlamak mümkün olamayacaktır. Amaçlanan hedeflere ulaÅŸma süreci çok daha fazla uzayacaktır. Çünkü enerji verimliliÄŸi temelini insan bilinci oluÅŸturmaktadır.

Haberin Kaynağı : Enve Enerji

15.10.2014