Kasım 2022 Emtia Fiyat İndeksi

GENEL GÖRÜNÜM

Değerli Meslektaşlarımız,

Satınalma ve Tedarik Zinciri Yönetimi konusunda üst kurum kimliği ile hareket eden TÜSMOD, mesleki CPO zirvelerine EGE ile devam ediyor. 10 Aralık’ta İzmir Tepekule Kongre Merkezinde 4 ana başlıkta 13 konuşmacının yer alacağı CPO EGE zirvesi ile bölgedeki satınalma bilincinin ve üretici gücünün arttırılması da hedefleniyor. TÜSMOD bununla birlikte, Satınalma ve Tedarik Zinciri alanında mesleğin en geniş kapsamlı ve uluslararası belge fırsatı veren sertifika programının 2023 Bahar dönemini 7.kez Boğaziçi Üniversitesi ile birlikte düzenlemeyi planlıyor. Gelecek yılın bütçe çalışmalarının yoğunlaştığı bu dönemde, The Economist dergisinin araştırma birimi Economist Intelligence, 2023 yılına ilişkin temel eğilim ve beklentileri mercek altına aldığı “The World Ahead 2023” özel sayısında, küresel ekonomiye yön verecek önemli trendleri ve sektörel beklentileri analizinin meslektaşlarımıza fikir vereceğini düşünüyoruz. Ekonomim haberine göre, The Economist’in araştırma birimi Economist Intelligence, “The World Ahead 2023” özel sayısında küresel ekonomiye yön verecek önemli trendleri ele alıyor. Savaş ve pandeminin devam ettiği, enflasyonlu ve resesyonlu bir yıl olması beklenen 2023’e faiz artışları ve talepteki bozulma damga vuracak. Yatırımlar hız kesecek ve finansal istikrar önemli bir sınavdan geçecek. Emtia fiyatlarının 2022 rekorlarından düşmesi öngörülüyor. Çin’in kısıtlamaları gevşetmesi imalatçıları ve turizm sektörünü sevindirecek olsa da, bu durum özellikle Avrupa için enerji krizini daha da derinleştirecek. Rekabette öne çıkmaya çalışan şirketlerin teknoloji yatırımları 2023’te de artmaya devam edecek. 2023, Economist Intelligence analizlerine göre tüm gözlerin Ukrayna Savaşı’nda olduğu, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ekonomilerin büyük bir kısmında resesyon görülecek, savaşın devam etmesinin temiz enerjiye geçişi hızlandırdığı, Batılı ekonomilerin otokrat rejimlerin enerji kaynaklarına bağımlı olmaktan kurtulmaya çalıştığı, Çin’in kendi toprağı olarak gördüğü Tayvan’la “barışçıl yeniden birleşme” adımını atabileceği ve bunun Batı nezdinde bir işgal olarak algılanabileceği, Hindistan’ın nüfusunun Çin’i geçtiği, ABD’de iç siyasette 2024 seçimleri öncesinde kutuplaşmanın sürdüğü, jeopolitik ittifaklarda değişiklikler olabilecek, NATO’ya iki yeni üyenin katıldığı bir yıl olacak. Küresel otomotiv satışlarının 2023 yılında sadece yüzde 1 artacağını ve 2019 düzeylerine göre hala yüzde 14 aşağıda kalacağını öngören Economist Intelligence, büyümenin itici gücünün elektrikli araçlar (EV) olmasını bekliyor. EV satışlarında öngörülen yıllık büyüme %25. 10,8 milyon EV satışı gerçekleşmesi, bunun toplam satışların beşte birini oluşturması öngörülüyor. Pandeminin daha az vurduğu ticari araç satışlarında düşüşün devam etmesi bekleniyor. Tedarik darboğazlarının devam etmesi ancak çip darboğazında gevşeme olması öngörülüyor. Çin’in emisyon standartlarında katılaşması ve dünya genelinde satılan EV’lerin yarısından fazlasının Çin’de gerçekleşmesi bekleniyor. Enerji krizinin, özellikle Avrupa’da 2023’te daha da derinleşmesi, kış aylarının Avrupa’nın gaz stoklarını eritmesi ve LNG arzının talebe yetişememesi öngörülüyor. Batı’nın Rus hidrokarbonlarına yaptırımları Avrupa’ya Rus gazının tamamen kesilmesiyle sonuçlanabilir. Asya’dan gelen talebin küresel petrol talebini yaklaşık %1,5 artırması (1,5 milyon varil/gün) bekleniyor. Ancak OPEC’in de istemeyerek de olsa üretimini 2,4 milyon varil/ gün artırarak fiyatları baskılayacağı tahmin ediliyor. Almanya ve İtalya’da yeni LNG regazifikasyon terminalleri açılacak olsa da, bu ekonomiler Asyalı alıcılarla rekabet edecek. Tüm bunlar enerji tüketimi sadece %1 artsa bile 2023’te enerji fiyatlarının yüksek seyrinin sürmesiyle sonuçlanacak. Nükleer enerjiye olan ilgi artmaya devam edecek, Almanya ve Güney Kore’de nükleer tesisleri kapatma planları ötelenecek. Son altı yıldır istikrarlı şekilde artan ve payı küresel GSYH’nin yüzde 25’ine ulaşan altyapı yatırımlarının hükümetlerin nakit açıkları nedeniyle 2023’te frene basması bekleniyor. Ancak yine de küresel altyapı yatırımlarının 25 trilyon dolar olması bekleniyor. Bu %1,1’lik bir artış 2009’dan bu yana küresel sabit yatırım harcamalarında görülen en zayıf artış kaydedileceği anlamına geliyor. Savaş öncesi planlanan altyapı yatırımları ulaşım, su altyapıları ve dijitalleşmeye odaklanırken, savaşla birlikte enerji altyapılarına da para akmaya başlıyor. Çin’de ise kırsal altyapılar ve 5G ağları yatırımların odaklanacağı önemli alanlar. Rus fosil yakıtlarından bağımsızlaşma çabaları kapsamında doğalgaz altyapıları, yeni liman yatırımları ve LNG için regazifikasyon yatırımlarının 2023’te 32 milyar dolara ulaşması öngörülüyor. 2022 yılında rekor düzeylere ulaşan metal fiyatlarının pandemi öncesine göre hala %40 daha yukarıda seyretmesi ancak 2023’te yaklaşık %7 düşmesi bekleniyor. Enerji fiyatlarındaki yüksek seyir alüminyum, çelik ve çinko üretimlerini düşürecek ve bu durumun bazı hükümetlerce hurda metal ihracatına geçici ihracat yasakları getirmesiyle sonuçlanabileceği aktarılıyor. Yeşil enerjiye geçiş ve dijitalleşme bakır, lityum, nikel ve diğer bazı nadir metallerde talebi artıracak. Çin hükümetinin teşvikleri inşaat ve imalat sektöründe ihtiyaç duyulan metallere olan talebi yükseltecek. Kuzey Amerika çeliğinin kullanımının sekiz yılın zirvesini görmesi öngörülüyor.

Ekonomim tarafından yayımlanan “Emtiada ‘bekle ve gör’ dönemi başlıklı habere göre; Metaller ve enerji piyasaları 2023’e 2022’den devraldığı sorunlarla giriyor. Uzmanlar emtia fiyatlarının bundan sonra izleyeceği rotada Fed, Çin ve Rusya’ya yaptırımların sonuçlarının izlenmesi gerektiğini vurguluyor. Metaller başta olmak üzere emtia piyasaları tedarik zinciri sorunları, enerji geçişiyle ilgili artan talep gibi nedenlerle 2022’ye büyük bir ivmeyle başladı. Bununla birlikte, makroekonomik koşullar yılın ortasına doğru bozuldu ve yılın ikinci yarısına resesyon endişeleri hakim oldu. Emtia piyasaları bu sorunları 2023 yılına girerken beraberinde taşıyor ve uzmanlar enerji, metal ve değerli metal piyasalarında bekle-gör stratejisi izlenmesi gerektiğini söylüyor. Rusya-Ukrayna savaşı, Batı’nın Rusya’ya yönelik yaptırımları, Çin’in COVID-19 mücadelesi, Fed'in faiz politikası gibi faktörlerin her biri emtialar üzerinde potansiyel olarak önemli bir etkiye sahip olabilir. Fransız finans kuruluşu Societe Generale emtiada 2023 yılı görünümüne ilişkin raporunda emtia fiyatlarının bundan sonra izleyeceği rotada bu üç faktörün göz önünde bulundurulması gerektiğine dikkat çekiyor. Rusya'ya yönelik yaptırımların ‘bekle ve gör’de ilk faz olduğunu belirten kuruluş, ABD’nin stratejik petrol rezervlerine ilişkin açıklamaların da yakın takip edilmesi gerektiğini vurguluyor. En önemli faktör olarak ise ‘Çin'in sıfır COVID politikasını terk etmesini’ gösteriyor. Bunun ne zaman ve nasıl olacağı emtia piyasalarını yönünde belirleyici olacak. Dördüncü ‘bekle ve gör’ fazı ise Fed’in faiz artışları ve ABD’de resesyon olasılığı. Tüm bu olayların emtia piyasaların şu veya bu şekilde ve değişen derecelerde etkilemesi bekleniyor.  Societe Generale, petrol piyasasının kısa vadede destek bulacağına inanıyor, ancak yine de ABD'de 2024'ün başlarında derin olmayan durgunluk bekliyorlar. Ancak durgunluğun gerçekleşip gerçekleşmeyeceği, kısa mı uzun mu olacağı ve sert mi sakin mi olacağını piyasaların bekleyip görmesi gerekiyor. Çin'in sıfır COVID politikasından çıkışı petrol için olumlu olacak, ancak yükselişin boyutunu daha iyi anlamak için yeniden açılma belirtileri güçlenmeli. Rus petrolüne yeni yaptırımlar devreye giriyor. Rusya’nın tepkisi enerji fiyatlarını etkileyebilir. Petrolle ilgili olumlu senaryolara göre, eğer ABD'de 2024'te bir durgunluk olmaz ise talep artışı sürebilir. Avrupa'da enerji krizinin iyi yönetilmesi ve Çin’de karantina kısıtlamalarının kaldırılması talebi besler. Olumsuz tarafta en büyük risk olarak derin bir küresel durgunluk gösteriliyor. Societe Generale analistleri bakır konusundaki olumsuz duruşlarını koruyor. Analistler, 2023 baharından önce Çin’in net bir çıkış sinyali vermesini beklemiyorlar. Bu zaman çerçevesi, büyük ölçüde ABD'de ılımlı bir durgunluk ve o sırada AB ekonomik faaliyetinde güçlü bir yavaşlama beklentileriyle örtüşüyor. Kuruma göre Batı ekonomilerindeki hızlı faiz artışı ve enerji piyasalarında jeopolitik kaynaklı yüksek oynaklık nedeniyle yeniden canlanan enfl asyonun ekonomiyi raydan çıkarma olasılığı bulunuyor. Bu, ABD'de beklenenden daha derin bir resesyona yol açar ve Avrupa resesyona girer. Bu da bakır talebini azaltır.

Tüm bu gelişmeler altında, emtia fiyat analizleri aşağıdaki şekilde ele alınmıştır.

Selamlarım ve Saygılarımla.

Metal-Demir-Çelik:

Londra Metal Borsası (LME) verilerine göre Bakır fiyatları Kasım ayını %8.99’luk artış ile 8.196 dolar/ton seviyelerinde kapatırken, LME Bakır Stokları ise aynı ay için %20.71’lik azalış gösterdi. Uzmanlara göre, Bakır fiyatının yükselmesinde dünyanın en büyük bakır tüketicisi Çin'de daha fazla sayıda kentin Covid-19 tedbirlerini gevşetme yönünde adım atmaları ve ABD dolarındaki zayıflık etkili oldu. Dünya haberine göre, Bakırın 2022 yılında keskin bir düşüş yaşamasının ardından analistler ve işlemciler, fiyatın gelecek yıl artan arzın stoklardaki düşüşü dengelemesinden dolayı daha yatay bir çizgide seyredeceğini ifade etti. Yükselen faiz oranları, potansiyel bir küresel durgunluk ve en büyük metal tüketicisi Çin'deki katı COVID kısıtlamaları nedeniyle bakır fiyatları, yılbaşından bu yana neredeyse beşte bir oranında düştü. Reuters tarafından yapılan bir ankete göre LME’de nakit bakır sözleşmesinin 2023'te ton başına ortalama 7.588 dolar olması bekleniyor. Ankete katılan 27 analistten Robin Bhar, "Bakır piyasasının fiyat artışlarını sınırlayacak küçük bir fazlaya geçmesi bekleniyor" dedi. Ankete göre, madenciler üretimi artırdıkça, analistler pazarın 2022'de 70 bin tonluk bir açıktan gelecek yıl 252 bin ton fazlaya dönüşmesini bekliyorlar. Barselona merkezli bağımsız bir araştırma şirketi olan FocusEconomics, küresel faiz oranlarının zirveye ulaşması, Çin’deki yüksek olasılıklı Covid kaynaklı yavaşlama etkisi ile bakır ve endüstriyel metallere olan talebin önümüzdeki yılın ilk yarısında oldukça gevşek kalması gerektiğini öngörüyor. FocusEconomics'e göre, 2023'te ortalama bakır fiyatları için konsensüs tahmini ton başına yaklaşık 7.660 $ ile mevcut seviyelerin altında, en düşük tahmin ton başına sadece 5.430 $ ve en yüksek tahmin ton başına 8.775 $ seviyesinde. 2024'te fiyatların ton başına ortalama 8.000 $ olması bekleniyor - en düşüş tahmini 5.000 $'ın altında ve en yüksek ton başına 10.750 $ olarak belirlendi. Benzer şekilde düşünen ING analistlerine göre; durgunluk korkuları, Çin'in Covid-19 kısıtlamaları nedeniyle yavaşlaması ve FED'in faiz oranı yürüyüş yolu, bakırın kısa vadeli fiyat görünümünü yönlendirmeye devam edecek. Ancak sıkılaşan arz, 2023 boyunca Bakır fiyatını 7.500 USD/tonun üzerinde tutacak. Küresel büyüme görünümü iyileşmeye başlayana kadar bakır fiyatlarının baskı altında kalacağına inanan ING analistlerine göre; sıkı arz, 2023'ün son çeyreğinde fiyatları 8.000 USD/tonun üzerinde desteklemesi gereken pazar için ana odak noktası haline gelecek. Daha uzun vadede ise yenilenebilir enerji kaynaklarına ve elektrikli araçlara (EV'ler) yönelik hızlanan hareketin ortasında bakır talebi de artacak. Fitch Ratings analistlerinin Aralık ayı raporunda Bakır fiyat tahmini 2023, 2024, 2025 ve uzun dönem için sırasıyla 8.000, 7.500, 7.500 ve 7.000 USD/ton şeklinde oldu.

Londra Metal Borsası (LME) verilerine göre Alüminyum fiyatları Kasım ayını %8.65’lik artış ile 2.386 dolar/ton seviyelerinde kapatırken, LME Alüminyum Stokları ise aynı ay için %14.50’lik azalış gösterdi. Çin'in ekim ayında alüminyum ithalatı bir önceki yılın aynı ayına göre %33,9 düştü. Çin Genel Gümrük İdaresi'nin verilerine göre ekim ayında işlenmemiş alüminyum ve alüminyum ürünleri ithalatı 196.460 ton oldu. Yılın ilk 10 ayında ithalat yıllık %27 düşerek 1,88 milyon ton olarak kayıtlara geçti. Çin'in boksit ithalatı aylık %9,5 artış, yıllık %5,4 düşüşle 8,98 milyon ton seviyesinde gerçekleşti. Dünya haberine göre, Zayıf bir küresel ekonomi, otomobil, ambalaj ve inşaat sektörlerinde alüminyum talebini baskılarken, enerji yoğun metal arzı da yüksek enerji fiyatları nedeniyle kısıtlandı ve bazı izabe tesislerinin kapanmasına neden oldu. LME nakit alüminyum fiyatının 2023'te ton başına ortalama 2.413 dolarla mevcut fiyattan en az yüzde 9 yukarıya çıkması bekleniyor. Analistler, Temmuz ayında tahmin edilen 150 bin ton piyasa fazlasına kıyasla, gelecek yıl alüminyum piyasası fazlası tahminlerini neredeyse iki katına çıkararak 297 bin tona yükselttiler. Fitch Ratings analistlerinin Aralık ayı raporunda Alüminyum fiyat tahmini 2023, 2024, 2025 ve uzun dönem için sırasıyla 2.500, 2.500, 2.250 ve 2.000 USD/ton şeklinde oldu. Fitch Ratings analistlerine göre; CRU, küresel alüminyum stoklarının önümüzdeki yıllarda 50 gün olacağını tahmin ediyor ve bu da pazar için bir dengeye işaret ediyor. Alüminyum piyasası, Eylül ayından bu yana fiyatların 2.400 ABD Doları/tonun altına düşmesiyle birlikte hala kısa vadeli dalgalanmalara maruz kalıyor. Finansal yatırımcılar, artan faiz oranları nedeniyle taşıma maliyetini artırarak uzun pozisyonları kesiyor ve fiyatların düşmesine katkıda bulunuyor. 2023'te çeyrek bazda talep dibe vurduğunda ve endüstriyel aktivite toparlandığında, fiyatlar kademeli olarak toparlanacak ve izabe tesislerinin yeniden başlatılmasını teşvik edecek. Marjinal izabe maliyetleri de dahil olmak üzere temel etmenler fiyatlara yukarı yönlü baskı yapacak.

Londra Metal Borsası (LME) verilerine göre Nikel fiyatları Kasım ayını %21.83’lük artış ile 26.450 dolar/ton seviyelerinde kapatırken, LME Nikel Stokları ise aynı ay için %0.02’lik azalış gösterdi. Outokumpu paslanmaz çelik Aralık 2022 prim fiyatlarını; 430 kalite için 96 EUR/ton azalış, 304 kalite için 11 EUR/ton artış ve 316 kalite için 47 EUR/ton artış ile açıkladı. Uzmanlar Nikel’deki hızlı yükselişe neden olarak, beklenenden daha iyi gelen ABD enflasyon verilerini, hızlanan dünya EV piyasasını ve Rusyanın en büyük Nikel üreticilerinden Norilsk Nickel'den gelen tedarik kesintisi duyumlarını gösteriyor. Nikel fiyatlarıyla ilgili iyimserlik, son otomobil üreticisi sonuçlarından kaynaklanıyor. EV devi Tesla, üçüncü çeyrekte 365.000'den fazla araç üretti ve 343.000'den fazla teslim etti. Çin'in yeni enerji araçlarının (NEV'ler) üretimi ve satışı - akülü elektrikli araçlar (BEV'ler), plug-in hybrid'ler ve yakıt hücreli araçlar dahil - Ekim ayında sırasıyla 762.000 adet ve 714.000 adet ile tüm zamanların en yüksek seviyelerine ulaştı. Ülkenin NEV üretimi Ocak-Ekim döneminde iki kattan fazla artarak 5.485 milyon adede ulaştı ve satışlar da dönem içinde iki katına çıkarak 5.28 milyon adede ulaştı. Argus Consulting'in tahminlerine göre, Avrupa EV satışlarının 2025 yılına kadar 2021'deki seviyelerin neredeyse iki katına çıkarak 4,5 milyona ulaşması bekleniyor. Marex tarafından yayınlanan bir yazıda, dünya pil talebinin bu yıl 490 GW’a ve ardından 2025'e kadar neredeyse üç katına çıkarak 1406 GW'ye ulaşacağı öngörülüyor. Dünya haberine göre, Endonezya'da rafine nikelin yerine daha düşük nikel içerikli nikel pik demir üretiminin artmasının önümüzdeki yıl fiyatları baskılaması bekleniyor. Analistler, şu an 23 bin doların üzerindeki LME'nin nakit nikel fiyatlarının gelecek yıl ton başına ortalama 20.250 dolara inmesini yani mevcut seviyelere göre yaklaşık yüzde 7 düşüş göstermesini bekliyorlar. Aynı zamanda küresel nikel piyasasının gelecek yıl 139 bin ton fazla vermesi ve başka bir deyişle temmuz ayındaki 50 bin 500 tonluk fazla tahminin ikiye katlaması bekleniyor. Fitch Ratings analistlerinin Aralık ayı raporunda Nikel fiyat tahmini 2023, 2024, 2025 ve uzun dönem için sırasıyla 20.000, 17.000, 15.000 ve 15.000 USD/ton şeklinde oldu.

Londra Metal Borsası (LME) verilerine göre Çinko fiyatları Kasım ayını %7.90’lık artış ile 2.972 dolar/ton seviyelerinde kapatırken, LME Çinko Stokları ise aynı ay için %9.28’lik azalış gösterdi. Fitch Ratings analistlerinin Aralık ayı raporunda Çinko fiyat tahmini 2023, 2024, 2025 ve uzun dönem için sırasıyla 2.800, 2.500, 2.200 ve 2.100 USD/ton şeklinde oldu. Fitch Ratings analistlerine göre; 2022'de piyasayı sıkışık tutan izabe ve rafineri darboğazları, artan maden arzına rağmen 2023'te devam edecek. Konsantre fazlaları, yeni Çin ergitme kapasitesinin devreye girerek rafine metal kıtlığını azaltacağı 2024 yılına kadar devam edecek. CRU'ya göre Çin'deki teşvik odaklı büyüme, 2022'deki %3'lük düşüşten 2023'te çinko talebini %3,1 artıracak. Çin çıkışlı talep 2023'te %2,2 büyüyecek, ancak bu genişleme Avrupa'daki çelik fabrikalarının kapanması ve ABD'deki enflasyonun aşındırdığı talep nedeniyle tehlikeye girebilir.

Londra Metal Borsası (LME) verilerine göre Kurşun fiyatları Kasım ayını %10.08’lik artış ile 2.163 dolar/ton seviyelerinde kapatırken, LME Kurşun Stokları ise aynı ay için %14.03’lük azalış gösterdi. Aynı dönem için LME Kalay fiyatları ise %26.61’lik düşüş ile 22.925 dolar/ton olurken, LME Kalay stokları %26.61’lik azalış gösterdi. Emirates NBD Research Kurşun fiyat tahmini, 2022 sonu, 2023 Q1, Q2, Q3 ve 2023 sonu için sırasıyla 1.937, 1.904, 1.904, 1.938 ve 1.971 şeklinde olurken; aynı dönemler için Kalay fiyat tahmini sırasıyla, 22.000, 22.000, 21.000, 23.000 ve 24.000 şeklinde oldu. Ciptadana ortalama Kalay fiyat tahminini 2022 yılı için 32.500 ve 2023 yılı için 24.000 USD/tın olarak tahmin ediyor. Ciptadana analistlerine göre; pazarda yaklaşık iki yıl süren yükseliş eğiliminin ardından, kalay fiyatları pandemi nedeniyle Mart ayında 47.450 USD/ton gibi rekor bir seviyeye yükseldi. Ancak, alıcı yorgunluğunun kısa sürede piyasayı etkilemesi ile kalay fiyatları Ekim ayında %56,5 düşerek 20.674 USD/tona geriledi. Ayrıca, AB’de enerji sıkıntısı kaynaklı sınırlı üretim de talebi düşürdü. Arz tarafında, yüksek kalay fiyatlarının teşvikiyle, Endonezya'dan giden sevkiyatlar 8A22'de %10 artışla 51.200 olarak bildirildi. Bunu göz önünde bulundurarak, iyileşen arz ve zayıflayan talebin birleşimi, 2022'de açığı daraltacak ve potansiyel olarak 2023'te kalay piyasası için bir fazla oluşturacak.

Demir Cevheri fiyatları, Kasım ayını %23.17’lik artış ile 101 dolar/ton seviyelerinde kapatırken, TÜSMOD Hurda Demir fiyat endeksi Kasım ayında %1.17 geriledi. LME Çelik Hurda CFR Türkiye (Platts) fiyatları Kasım ayında %4.73’lük azalış kaydederken, 2022 yılındaki değişimi %25.46 düşüş yönlü oldu. LME İnşaat Çeliği FOB Türkiye (Platts) fiyatları ise Kasım ayında %6.08’lik artış gösterirken, 2022 yılındaki değişimi %8.93 düşüş yönlü oldu. Fitch Ratings analistlerinin Aralık ayı raporunda Demir Cevheri (China import iron ore fines 62%, CFR) fiyat tahmini 2023, 2024, 2025 ve uzun dönem için sırasıyla 85, 75, 70 ve 70 USD/ton şeklinde oldu. Fitch Ratings analistlerine göre, küresel çelik talebi azalmaya devam etmesine ragmen dengeli bir durum söz konusu. Ukrayna ve Rusya'dan gelen düşük demir cevheri arzı, Avrupa ve diğer bölgelerdeki talep kaybını dengelediğinden, pazar aşırı arzlı değil.

Plastik ve Kauçuk:

Kasım ayında plastik fiyatlarında ortalama %1.20’lik azalış görülürken, en yüksek azalış %6.36 ile EVA fiyatlarında görülürken, bunu %3.39 düşüş ile PVC ve %1.96 ile EPS takip etti. En yüksek artış ise %0.11 ile PA fiyatlarında görüldü. Uzmanlar özellikle PA66 fiyatlarında yüksekliş baskısı olduğunu konusunda uyarıda bulunuyor. Kasım ayında sabit enerji oranları ve zayıf talep PMMA hariç tüm mühendislik termoplastiklerinde Batı Avrupa pazarında düşüş baskısı oluşturdu. Uzmanlar baskının Aralık ayında daha fazla olacağını tahmin ediyor. Chemorbis Türkiye haberlerine göre, satıcılar PP Aralık için fiyat politikalarını belirlerken piyasaya hakim olan temkinli yaklaşım nedeniyle genel alım havası baskı altında kaldı. Alıcı ve satıcı arasında sıkı pazarlıklara yol açabilecek zıt faktörler ekseninde piyasada dibin yaklaştığına dair konuşmalar ön plana çıktı. PE tedarikçileri yeni fiyatlarını belirlemeye çalışırken, Aralık tekliflerinin henüz açıklanmaması şimdiye kadar ticari faaliyetleri sınırlı tuttu. Aynı zamanda oyuncular, protestoların Covid önlemlerinin beklenenden daha erken gevşetilmesine yönelik umutları artırdığı ve PE fiyatlarının haftalık bazda çoğunlukla stabil kaldığı Çin’deki son gelişmeleri izlemeyi tercih etti. PVC için satıcı cephesinde havanın döndüğü gözlendi; zira ABD’li tedarikçilerin daha güçlü bir duruş sergilemeye başladığı konuşuluyor. Buna ek olarak, piyasada dip seviyelerin yaklaştığını düşünen alıcıların son haftalarda stok yenileme faaliyetlerine hız vermesi de havayı etkiledi. Öte yandan, yaklaşık sekiz ay süren düşüş eğiliminin ardından gelen bu yukarı yönlü düzeltmelerin sürdürülebilirliği, oyuncuların kafasını kurcalamaya devam etti. PET için Yurtiçi üreticiler üst üste üçüncü hafta fiyatlarını stabil tutsa da, Şubat teslimatlı mallar için daha düşük fiyatların ortaya çıkması yakın vade görünümü üzerinde baskı kurdu. Bu durum yıl sonu durgunluğuyla birleşerek alım faaliyetlerini daha da yavaşlattı. PET tekstil cips için ise, Asya menşeli teklifler aşağı yönde revize edilerek, CIF 1000$/ton seviyesinin altını kıran ilk ürün oldu. ChemOrbis Fiyat Endeksi, bu menşe için fiyatların en son Aralık 2020’de 1000$/ton seviyesinin altına indiğini gösterdi. PS piyasalarında devam eden durgun talep nedeniyle düşüş eğilimi bir süre daha varlığını korudu. Güney Kore’den gelen teklifler yeni eşiklerin altını kırarken, Avrupa teklifleri ise henüz açıklanmadı. Bu arada, ChemOrbis’in haftalık ortalama verilerine göre, kristal ve antişok arasındaki fark Aralık 2019’dan bu yana görülen en düşük seviyeye geriledi. Avrupa’nın poliolefin piyasaları, tedarik seviyelerini yeniden dengelemek için gösterilen çabalara rağmen ekonomideki daralma ve yüksek enerji maliyetleri nedeniyle umut vaat etmiyor. Bu durum, ilk çeyrek görünümüne gölge düşürüyor. Bu arada, gelecek yılın başlarında denizaşırı malların Avrupa limanlarına gelmesi beklendiğinden ithal mal akışında olası bir artış da birinci çeyrek görünümü üzerinde baskı kurdu.

Enerji ve Petrol:

Aralık ayında Doğalgaz ve Elektrik için tarife değişikliği yapılmadı. NTV haberine göre, Doğalgazda aralıkta geçerli olacak mesken, sanayi ve elektrik üretim amaçlı tarife sabit kaldı. Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ'nin (BOTAŞ) internet sitesinde aralık ayına ilişkin tarife tablosu yayımlandı. Buna göre, BOTAŞ'ın konut tüketicileri için gaz dağıtım şirketlerine ekimde uygulayacağı satış fiyatı sabit kalarak 1000 metreküp doğalgaz için 4 bin 80 lira oldu. Sanayi abonelerinin tarifesi, kademe 1 için 1000 metreküp doğalgaz fiyatı 7 bin 124 lira, kademe 2 için ise 15 bin 833 lira olarak belirlendi. Elektrik üretim amaçlı tarifede ise 1000 metreküp doğal gazın fiyatı 20 bin 625 lira olarak açıklandı. 

Yurtiçi pompa fiyatları Kasım ayında, Motorin’de %14.71 ve Benzin’de %2.32 oranında azalış gösterdi. Bu şekilde Motorin ve Benzin arasındaki fiyat farkı 2.33 TL’e inmiş oldu. AA haberine göre, EIA'nın "Kasım 2022 Kısa Dönem Enerji Görünümü Raporu"nda, gelecek yıl için Brent türü ham petrolün ortalama varil fiyatının 95,33 dolar olacağı tahmin edildi. Bu rakam ekim ayı raporunda 94,58 dolardı. Raporda, Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatının da gelecek yıl için 89,33 dolar olacağı öngörüldü. WTI'nın varil fiyatı ekimde 88,58 dolar olarak tahmin edilmişti. Bu yıl ise Brent türü ham petrolün varil fiyatının 102,13 dolar, WTI türü ham petrolün varil fiyatının ise 95,88 dolar olması bekleniyor. Raporda, küresel ekonomik görünüme ilişkin artan endişelere rağmen ham petrol üretiminin tüketimin gerisinde kalacağı ve özellikle gelecek yılın ikinci yarısında petrol fiyatlarında artışa neden olacağı ifade edildi. Küresel ekonomik koşullardaki belirsizlikler gelecek yıl fiyatları aşağı yönlü baskılayan unsurlar arasında yer alırken, AB'nin Rusya'dan deniz yoluyla ham petrol ve petrol ürünleri ithalatına yönelik yaklaşan yaptırımlarının da fiyat artışlarını destekleyebilecek riskler arasında olduğu belirtildi. Foreks haberine göre, Avrupa Birliği'nin Rus petrolüne yasak uygulamaya başlamasının arz konusunda yaratacağı belirsizliğin etkisiyle Brent petrolünde fiyatın 2022'nin geri kalan bölümünde 100 dolar/varil seviyesinin üzerinde kalması, ancak 2023 yılında fiyatın 100 doların altına gelmesi bekleniyor. Reuters tarafından 38 ekonomistin katılımı ile yapılan ankette Brent petrolünün 2022 yılı ortalama fiyatına ilişkin tahmin 100,50 dolar/varil olurken, 2023 yılında ortalama fiyatına ilişkin beklenti 95,56 dolar/varil seviyesinde gerçekleşti. Önceki ay yapılan ankette 2022 için ortalama fiyat beklentisi 101,10 dolar, 2023 için beklenti 95,74 dolar olmuştu. Batı Teksas petrolü için 2022 yılı ortalama fiyat tahmini 95,47 dolar, 2023 beklentisi 87,40 dolar seviyesinde oluştu. Geçen ay Batı Teksas için 2022 yılı ortalama fiyat beklentisi 96,23 dolar ve 2023 beklentisi 90,39 dolar seviyesindeydi. BloombergHT haberine göre, Morgan Stanley stratejistleri geçtikleri bir bilgi notunda 2023 ilk çeyreği için Brent petrol ve ABD ham petrol için fiyat öngörülerini 5 dolar düşürerek sırasıyla 95 dolar ve 92,5 dolara indirdi. Stratejistler geçtikleri notta, “Bizim değerlendirmemiz 2023 ilk çeyreğinde hafif bir arz fazlası, ikinci çeyrekte arz-talep eşitliği ve yılın ikinci yarısında arz açığına işaret ediyor” ifadeleri kullanıldı. Banka stratejistleri petrol piyasasının kaderini yedi faktörün belirleyeceğinin altını çizdi. Bu faktörler şöyle sıralandı: Havacılık endüstrisinin toparlanması, Çin’in yeniden açılması, Rus petrolüne AB ambargosu, Dizelde yaşanan sıkışıklık, ABD kıyı petrolünün görünümü, Stratejik petrol rezervlerinin piyasaya sunulmasının sona ermesi ve Sermaye harcamalarının yönlendirilmesi olarak belirlendi. Raporda bankanın baz senaryosunda beklentilerin her yaşanan belirsizlik petrol fiyatlarının önümüzdeki sene yükselmesi yönünde olduğu vurgulandı. Hürriyet haberine göre, Avrupa Birliği geçtiğimiz haziran ayında Rusya’dan petrol alımını yasaklamayı onaylamış ve kararın 5 Aralık’tan itibaren yürürlüğe gireceğini açıklamıştı. Hürriyet gazetesinde yer alan habere göre; söz konusu yaptırımların AB ülkelerinin bir üst limit koymamaları halinde enerji piyasaları için ciddi manada yıkıcı olacağı düşünülüyor. Geçtiğimiz hafta varil başına 62 dolarlık bir limit tartışılırken; Polonya, Estonya ve Litvanya bu görüşü reddetmişti. Son yapılan açıklamada ise 60 dolar seviyesinde uzlaşmaya varıldığı belirtilmişti.

Döviz Kurları:

TCMB 30 Kasım 2022 kapanış verilerine göre, USD döviz satış kuru bazında %0.15’lik artış ile 18,65 TL; EUR döviz satış kuru bazında %4.37’lik artış ile 19,32 oldu. EUR/USD paritesi ise Kasım ayında %4.22 artarak, 1.0356 seviyesine yükseldi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Kasım tarihli Piyasa Katılımcıları Anketine göre cari yıl sonu döviz kuru (ABD Doları/TL) beklentisi bir önceki anket döneminde 19,82 TL iken, bu anket döneminde 19,54 TL olmuştur. 12 ay sonrası döviz kuru beklentisi ise aynı anket dönemlerinde sırasıyla 23,61 TL ve 23,35 TL olarak gerçekleşmiştir. BloombergHT haberine göre, Morgan Stanley'e göre dolarda zirve görüldü ve 2023'ten itibaren de düşüşe geçecek. Andrew Sheets öncülüğündeki kurum analistlerine göre dolar endeksi gelecek yıl sonunda 104 seviyesine gerileyecek. Dolar endeksi şu an 107 seviyelerinde seyrediyor. Fed'in yüksek enflasyonla mücadele için uzun yılların en büyük faiz artış trendine girmesi, dolarda ralliyi tetikledi. Dolar endeksi %19 kadar yükseldi ve endeksin tutulmaya başlandığı 1972'ten beri en yüksek yıllık artışı kaydetti. Euro da dolar karşısında 20 yıl sonra ilk kez 1 seviyesinin altına geriledi.

Yurtiçi Fiyat  ve Maliyet Endeksleri:

TUİK verilerine göre, 2022 yılı Kasım sonu itibariyle TÜFE ve Yİ-ÜFE ortalaması bir önceki aya göre %3,63; bir önceki yılın Aralık ayına göre %80,27 ve bir önceki yılın aynı ayına göre %110,21 artış olarak gerçekleşti. TÜİK verilerine göre; Yİ-ÜFE (2003=100) 2022 yılı Kasım ayında, bir önceki aya göre %0,74, bir önceki yılın Aralık ayına göre %98,20, bir önceki yılın aynı ayına göre %136,02 ve on iki aylık ortalamalara göre %128,94 artış gösterdi. Sanayinin dört sektörünün yıllık değişimleri; madencilik ve taş ocakçılığında %146,43, imalatta %107,64, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında %442,97 ve su temininde %114,41 artış olarak gerçekleşti. Ana sanayi gruplarının yıllık değişimleri; ara malında %103,78, dayanıklı tüketim malında %93,87, dayanıksız tüketim malında %124,66, enerjide %337,34 ve sermaye malında %86,41 artış olarak gerçekleşti. Sanayinin dört sektörünün aylık değişimleri; madencilik ve taş ocakçılığında %4,99 artış, imalatta %2,01 artış, elektrik, gaz üretimi ve dağıtımında %5,17 azalış ve su temininde %3,39 artış olarak gerçekleşti. Ana sanayi gruplarının aylık değişimleri; ara malında %1,88 artış, dayanıklı tüketim malında %2,62 artış, dayanıksız tüketim malında %2,68 artış, enerjide %4,24 azalış ve sermaye malında %2,83 artış olarak gerçekleşti. Yıllık en düşük artış; %64,45 ile ana metaller, %65,31 ile diğer ulaşım araçları, %74,89 ile metal cevherleri alt sektörlerinde gerçekleşti. Buna karşılık elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme %442,97, diğer metalik olmayan mineral ürünler %203,36, ham petrol ve doğal gaz %202,77 ile endekslerin en fazla arttığı alt sektörler oldu. Aylık en yüksek azalış; %5,17 ile elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme, %2,02 ile kok ve rafine petrol ürünleri, %0,70 ile ana metaller alt sektörlerinde gerçekleşti. Buna karşılık diğer madencilik ve taş ocakçılığı ürünleri %7,04, deri ve ilgili ürünler %4,92, kağıt ve kağıt ürünleri %4,10 ile endekslerin en fazla arttığı alt sektörler oldu.