Çalışan Ücret Zamları

Çalışan Ücret Zamları

Enflasyonun en dramatik etkilediği konulardan birisi ücret artışları dönemlerinde yaşanan sorunlardır. Enflasyon dönemlerinde çalışanların da işverenlerin de bu süreci mutlu tamamlamaları çok kolay olmaz. Herkes kendi açısından baktığında çok haklıdır. Peki ücret artışlarını, tarafları mutlu edecek oranlarda ve sonraki artış dönemlerinde de tartışmalara yol açmayacak şekilde yapmak mümkün müdür?

Bu dönem yaşadığımız enflasyon daha önce şahit olduklarımızdan oldukça farklı. Hangi sektörde olursa olsun işletmelerin büyük bölümünün kâr marjları, işletmeleri tatmin etmeyecek düzeyde düşük. Düşen kâr marjları işletme sahiplerini her açıdan zorluyor.  Yeni yatırımlara, istihdam artışlarına yönelemiyorlar. Maliyetler içinde özellikle çalışan ücretlerinin oranı daha önce hiç görmedikleri kadar yüksek. Lojistik giderleri ve enerji giderleri de hiç olmadığı kadar yüksek. Bu nedenler işletmelerin rekabet güçlerini olumsuz etkiliyor. Aynı ürün ve hizmeti üreten iki işletmeden yüksek lojistik giderine katlanmak zorunda olanının diğeriyle rekabet etme şansı kalmadı. Lojistik giderleri birçok sektörde maliyetler ve fiyatlamada belirleyici unsur durumuna geldi. Vergi artışları ve kaçınılmaz reforma ihtiyaç duyan vergi düzeni de rekabeti zora sokan bir başka konu. Değindiğim tüm konular çalışan ücretlerinin ana unsuru olan işverenleri her zamankinden daha fazla zorluyor.

Çalışanların yaşadığı sorunlar da önceki dönemlere göre oldukça farklılaştı. Her ne kadar ücret artış oranlarının geçtiğimiz yıllara göre yüksek oranlarda olduğu düşünülse de, çalışanların gerçek alım güçleri oldukça düştü. Çalışanların hissettikleri, enflasyonun da her dönem daha yüksek olduğu su götürmez bir gerçek.  Kirada oturan, çocukları okuyan çalışanların birikim yapamamaları gelecek kaygılarını yükseltti. Gelecek kaygısı insanların umutlarını yakmakla kalmaz, ruh ve beden sağlıklarını da bozar. Düşük ücretle çalışan çalışanların, çalışmaya olan inançları zayıfladı. İşe yeni katılacak genç çalışanların çalışmama eğilimlerinin yükseldiği açıkça görülebilir. İş başvurusu yapıp, iş görüşmesine davet edilen ama belirlenen randevu saatinde görüşmeye gitmeyen, hatta gitmeyeceğini bile bildirmeyen çalışan adayları artık kimseyi şaşırtmıyor. Bu sadece bir kuşak sorunu olarak değerlendirilemez. Kompleks bir sorunla karşı karşıya olduğumuz görülmelidir.

Enflasyonun yarattığı olumsuzluklar belirsizlikleri artırıyor, belirsizlikler de tüm tarafları mutsuz ediyor.

Bu sorunları azaltmanın yolu şeffaf ve net ölçütlere dayalı ücret hesaplamasından geçiyor. Modern ücret yönetimlerini mükemmel uygulayan işletmeler biliyorum ama bunların sayısı o kadar az ki. İş barışında başarılı olamamamızın nedenlerinden birisi de bu. Ücret yönetimini hakkıyla yapmayı başaran işletmelere olan hayranlığımı da belirtmek isterim. O işletmelerin başarılı olmalarının bir tesadüf olmadığını da o kadar iyi biliyorum ki.

Çalışmaya, çalışan iş süreçleri analiziyle başlayın. Çalışanların yaptıkları işe harcadıkları zaman, efor ve benzeri durumları mümkün olduğunca ölçülebilir zemine oturtun. Bu sayede çalışana göre iş değil, işe göre çalışan planlaması yapabilirsiniz. Yeni iş analizlerinize göre görev tanımlarını yeniden değerlendirin. Gerçekçi görev tanımlarına ulaşın. Ardından doğru çalışan kadrolarını ve çalışanların olması gerektiği kadrolarda olup olmadıklarını tespit edin. Bu kadro değerlemelerini çalışanların katkılarıyla yapın. Vasıflı-vasıfsız işçi, uzman, uzman yardımcısı, şef, müdür, müdür yardımcısı, direktör gibi. Her kategoriye işletmenize ve sektörünüze uygun katsayı aralıkları verin. Bu katsayıları çarparak sabitleyeceğiniz bir ölçüte karar verin. Asgari ücret, enflasyon oranı, döviz kuru gibi. Mevcut çalışanlarınızın katsayılarını bulundukları aralıklarda kıdem, başarı performansı, eğitim durumu gibi kazanımlarıyla farklılaştırın. Her çalışan bu katsayıyla yeni zam döneminde ne ücret alacağını bilsin. İşe yeni başlayan her çalışan hangi kıstaslarla ücret alacağını, ücret artışlarının neye göre hesaplanacağını görsün. Kısaca anlatmaya çalıştığım bu çalışmayı kendi bünyenizde kurgulayabilirsiniz. Konunun uzmanlarından destek alarak bir danışmanla da yapabilirsiniz. Bu ve benzeri sistemler, yaptığınız an mükemmel olabilecek sistemler değildir. Zaman ister. Kararlılık gösterir, sistemi işletirseniz çalışma barışını sağlar, çalışan memnuniyetini ve verimliliğini ciddi oranlarda yükseltirsiniz. Her zam dönemi ortaya çıkan sessiz istifaların önüne geçmeyi başarırsınız.

Sağlıcakla Kalın.

H. Yücel KOÇ

Antalya

02.Ocak.2024