TCDD DATEM (Demir Yolu Araştırma ve Teknoloji Merkezi) birimine sağlanan cihazımızın, 17.07.2013 de, 3000kN kapasiteli yük altında yorulma testleri yapabilen Servo-Hidrolik DOLİ kontrollü Ray Eğme Test Sistemi olarak ihale edilmiş, 23.09.3013 tarihinde sözleşmesi imzalanarak üretimine başlanmış ve teslimatı yapılmıştır.

Besmak Servo Hidrolik - Servo Valf Kontrollü 300 Ton kapasiteli Ray ve Travers Eğme Test Cihazı ile TS 205-1 EN ISO 7438, EN 14730-1, TS EN 13230-2, TS EN 14587-2:2009 standartlarına uygun olarak beton traversler ve rayların herhangi bir kısmında veya ray alın kaynak bölgelerinde 3 – 4 nokta eğilme deneylerini gerçekleştirebilir. Mevcut özellikleri ile Türkiye’de ilk ve tekdir.

4 kolonlu ve yüksek rijitliğe sahip gövde tasarımı ve taşıyıcı konveyör sistemi sayesinde ray ve travers numuneleri üzerinde oldukça pratik şekilde testler uygulanabilir. Ray numunelerinde güvenlik unsurları da ihmal edilmemiş olup, Özel Güvenlik Kabin ve ray kelepçe sistemi her testte kullanılmaktadır. TCDD Datem birimine sağlanan bu cihaz ile numunelerde(ray ve beton travers), yük ve deplasman kontrollü, statik ve düşük döngülü yorulma testleri, bilgisayar üzerinden, özel kullanıcı tanımlı programlanabilen statik ve dinamik test yazılımları ile veya uzaktan kumanda konsolu ile otomatik olarak yapılabilmektedir. Numuneler test alanına yerleştirildikten sonra, kaynak bölgesi merkezlenir. Mesnetler arası açıklık gövde üzerindeki cetvel sayesinde sağ ve sol yönlü 500 mm – toplam 1000 mm mesafeye ayarlanır. Özel kelepçe sistemi numune üzerine, güvenlik kabini ise gövde üzerine yerleştirilir. Ray Alın Kaynaklarında yapılan testlerde standart gereği yükleme hızı 40 – 120 kN/s aralığında istenilen hızda ayarlanabilirken, cihazımızda yükleme hızı kontrolü 0,01 kN/s ile 120 kN/s arasında sağlanabilmektedir. Test sürecinde, ray numunesinde test sonlandırıcı 2 parametre mevcuttur. Bunlar ray profilleri üzerinde meydana gelen maksimum sehim veya kuvvettir. Örneğin 60’lık profile sahip numunelerde genel olarak 1500 KN kuvvet veya 20 mm sehim parametrelerinde testler sonlandırılmaktadır. Cihazın kapasitesi bu bağlamda oldukça yeterlidir. Zira fabrika kontrollerinde 3500 KN’a kadar gövde ve servo hidrolik kontrol ünitesi test edilmiştir. Yük kontrolleri TS EN 7500-1 standardına uygun olarak gerçekleştirilen kalibrasyon sonucu TSE tarafından sınıf %±0,5 olarak belgelendirilmiştir. Testlerde mevcut sehimin ölçülmesi ise temassız piston içi SSI tipi 1 mikron hassasiyet ve çözünürlüklü deplasman sensörü ile sağlanmaktadır.

Beton Travers numunelerinde yapılan testlerde prosedür biraz daha farklıdır. Öncelikle testler için güvenlik kabinine ihtiyaç yoktur. Güvenlik kabini kolaylıkla çıkarıldıktan sonra taşıyıcı sistem ile traversler taşıyıcı arabalar üzerine alınır. Raylarda kullanılan mevcut mesnetler traversler için tasarlanan eğilme aparatlarıyla değiştirilir.

Sonra, numune gövde üzerine yerleştirilir. Travers testlerinde yükleme prosedürleri çok daha karmaşıktır. Yüklemeler adımlar halinde gerçekleştirilir. Öncelikle travers numunesi 35 KN’luk ön yük verilir. Sonrasında yüklemeler 120 kN/dak. hızla her 5 kN artış adımında 10 s ile 5 dakika arasında yük bekletilmek suretiyle travers kırılıncaya kadar gerçekleştirilir ve çatlakların oluşumu gözlemlenir. Standart traverslerde ilk çatlak oluşumu yaklaşık 65 KN ve yenilme yükü yaklaşık 90 KN dur. da başlar. Cihazımızda bu adımlar özel test yazılımı sayesinde kullanıcı tanımlı olarak programlanabilmekte ve servo valf teknolojisi ile adım adım gerçekleştirilebilmektedir.

Aynı zamanda vagon tekerleklerinin raya yandan vurması ile oluşan raydaki eğilme davranışını simüle etmek için gerekli aparatlar hazırlanmıştır. Bu test ile hem eğilme etkisi hem de eğilmeden sonraki tekrar düzeltme sonucu rayın verdiği tepkiler ölçülebilmektedir.

Test sonunda sonuçlar yük, deplasman, sehim vb. parametrelerle grafiksel ve test verilerini kapsayacak şekilde rapor formatında alınabilir. Elektronik kontrol ünitesi ve yazılım ALMAN - DOLI olup, saniyede 1000 ile 5000 (1000Hz ile 5000 Hz) veri toplama - işleme kapasitesine sahiptir. Üniversal bir yazılımdır. Böylece aynı yazılım ile mevcut testler ve ileride düşünülebilecek pek çok test ekstra yazılıma gerek kalmaksızın geliştirilip uygulanabilir.

Elektronik kontrol ünitesine, videoektrensometre gibi temassız numune üzerinden veri alabilen özel sensörler otomatik tanımlanabilir ve bağlanabilir. Bu sayede Datalogger ve strain gauge gibi harici sistemlere gerek kalmaksızın, videoekstensometre ile elektronik kontrol ünitesi senkronize çalışarak, Ray ve traverslerde meydana gelen sehimler anlık olarak temas olmaksızın, 1 mikron veya 0,0002% birim şekil değiştirme(strain) hassasiyetinde ölçülebilir. Bu ölçüm sisteminin en belirgin avantajları, temassız olarak numune üzerinden veri alabilmesi nedeniyle numunenin kırılma davranışından kaynaklanabilecek hasarların minimuma indirgenmesi, yüksek çözünürlük değeri, hızlı veri toplama ve işleme özelliği(statik sistemler için saniyede 70 veri, dinamik sistemler için saniyede 4000 veri) ve geniş görüş açılı özel lensi ile şekil ve boyut olarak birbirinden farklı pek çok numunede ölçüm yapabilme kolaylığıdır.

Dünyada benzer cihazlar Ray ve Travers testlerini farklı test gövdelerinde gerçekleştirirken, BESMAK – 3000SE Eğme Test Cihazı özel gövde ve aparat tasarımı ile bu iki malzeme testini tek cihazda birleştirmiş, servo valf (Moog-Almanya) teknolojisine sahip, 3000 KN kapasitede, dahili ve harici en az 4 kanal sağlayabilme özelliği ile araştırma – geliştirme projelerine uygun yapısıyla, Türkiyede ilk ve tek Raylar Alın Kaynağı – Travers Eğme Test cihazıdır.

Haberin Kaynağı : RailwayTurkey Demiryolu Tedarikçileri Dergisi

11.03.2014