Mayıs 2023 Emtia Fiyat İndeksi

GENEL GÖRÜNÜM

Değerli Meslektaşlarımız,

Satınalma ve Tedarik Zinciri Yönetimi konusunda üst kurum kimliği ile hareket eden TÜSMOD olarak; Marketing Türkiye liderliğinde Deloitte Digital ve Kuantum Araştırma uzmanlığıyla tasarlanan B2B Marketing & Management Summit, “Değer Zincirinde Yeni Açılımlar” ana temasıyla üçüncü kez 24 Mayıs Çarşamba günü Divan Kuruçeşme’de gerçekleşen zirvede, TÜSMOD SAHNE ile yer aldık. ETİK, TOPLUM ve ÇEVRE sloganın vurgulandığı TÜSMOD SAHNE’de yer alan TÜSMOD Genel Sekreteri ve IFPSM Avrupa Yönetim Kurulu Üyesi Sn. Seran AKIN; “Pandemide ciddi bir hammadde sıkıntısı ve darboğaz yaşadık. 2023 yılının ikinci yarısı için de benzer bir senaryo öngörüyoruz. Dolayısıyla 2023’ü sorumlu satınalma yılı ilan ettik. Sorumlu satınalma yılında oluşabilecek sorunlar için paydaşlarımızla çözüm arayacağız. Satınalma 3 tekliften oluşan basit bir meslek dalı değil. Bunu doğru eğitimlerle icra etmek gerekiyor. Kariyer günlerinde yer alarak satın alma mesleğini hatırlatıyoruz ve üniversitelerde bununla ilgili sertifika programları veriyoruz.” açıklamasında bulunurken; TÜSMOD FMCG Sektör Başkanı ve Tchibo Türkiye Satınalma Müdürü Sn. Murat TELCİ, “Müşteriniz daha önce alıp memnun kaldığı ürünü, çok fazla fiyat farkı olmadan tekrar satın alabilmek istiyor. Mümkünse birden fazla lokasyonda tedarikçi ile çalışılmasını öneriyorum. Tedarikçi sürdürülebilirliği önemli bir konu. Üniversitelerde verdiğimiz seminerlerde satış ve pazarlama arasındaki farkı bilmeyen hatta ve hatta satış ve satın alma arasındaki farkı bilmeyen öğrenciler olduğunu görüyoruz. Bu sebeple mümkün mertebede üniversitelerde yaptığımız sunumları yaygınlaştırmaya çalışıyoruz.” mesajını verdi.

BloombergHT haberine göre; Dünya Bankası, enerji dönüşümüyle metallere olan talebin gelecek yıllarda artmasının ve bunun da metal fiyatlarını yükseltmesinin beklendiğini bildirdi. Banka, "Emtia Piyasaları: Gelişim, Zorluklar ve Politikalar" başlıklı yeni bir rapor yayımladı. Küresel emtia piyasalarının Kovid-19 salgını, Ukrayna'daki savaş ve iklim değişikliğinin etkileri sonucu yeniden şekillendiği anlatılan raporda, söz konusu dönüşümün gelişmekte olan ekonomiler için derin etkileri olabileceği belirtildi. Raporda, bazı emtialara yönelik talebinin artmasının muhtemel olduğu ancak nüfus artışının yavaşlaması ve gelişmekte olan ekonomiklerin olgunlaşmasıyla emtialara yönelik genel küresel talepteki büyümenin yavaşlayacağının tahmin edildiği aktarıldı. Daha temiz enerjiye geçişin zorlu olabileceğine işaret edilen raporda, "Yenilenebilir enerji altyapısını oluşturmak ve elektrikli araçlar üretmek için gerekli metallere olan talebin önümüzdeki yıllarda artması, metallerin fiyatlarını artırması ve bunları ihraç eden ülkeler için beklenmedik kazançlar sağlaması muhtemel." değerlendirmesinde bulunuldu. Raporda, bu metallerin fiyatlarının uzun süre yüksek kalabileceği, bunun enerji dönüşümünün hızına, madencilik sermaye yatırımının hacmine, bu endüstriler üzerindeki çevresel kısıtlamalara ve politika önlemleri ile teşviklere bağlı olacağı kaydedildi. Rüzgar türbinlerinde, güneş panellerinde, şebeke bağlantılarında, elektrikli araçlarda ve şarj altyapısında kullanılan kırmızı metal ile bakır ve alüminyumun enerji dönüşümünde temel faydalanıcılardan olacağı vurgulanan raporda, krom ve demir cevheri gibi çelik alaşımları, nikel, lityum ve kobalt gibi pil metallerinin yanı sıra nadir toprak ve platin grubu metaller diğer önemli metaller arasında sıralandı.  Raporda, yenilenebilir enerjinin birçok ülkede hızla en düşük maliyetli enerji kaynağı haline gelmesine rağmen, özellikle bol miktarda yerel rezervi olan ülkelerde fosil yakıtların "çekiciliğini" koruyacağı ifade edildi. Dünya Bankasının raporunda, kısa vadede düşük karbonlu teknolojilere yapılan yetersiz yatırımla enerji talebinin arzı geçmeye devam edebileceği belirtildi. Emtia fiyat şoklarının emtia ihracatçılarını farklı şekillerde etkilediğine dikkat çekilen raporda, politika çözümlerinin her ülkenin özel koşullarını yansıtacak şekilde uyarlanması gerektiği aktarıldı. Raporda, gelecekteki açıkları önlemek için metal üretimine yeterli yatırım yapılması amacıyla politika yapıcılara elverişli bir politika ortamı sağlama çağrısında bulunularak veri toplama ve analizine yardımcı olmak için metaller ile minerallere odaklanan Uluslararası Enerji Ajansına benzer bir organizasyonun kurulması gerektiğini kaydedildi.

AA haberine göre, ABD'deki borç limiti krizi, Fed'in para politikasına ilişkin belirsizlikler ve resesyon endişeleriyle emtia piyasasındaki satış baskısı devam ediyor. Analistler, bu durumun ülkede ekonomik aktiviteyi olumsuz etkileyebileceği endişesiyle varlık fiyatlarını baskıladığını belirtti. Ülkede halihazırda devam eden borç limiti krizinin risk algısını beslemeye devam ettiğini aktaran analistler, buna karşın ekonomik aktivitenin yavaşlamaması nedeniyle Fed'in politika alanının daraldığını belirtti. Avro Bölgesi'nde inşaat üretimindeki düşüş gümüşe ilişkin talep endişelerini gündeme getirdi. Avrupa Merkez Bankası (ECB) üyelerinin "şahin" açıklamalarıyla gümüşün fiyatı gerilerken, bakır fiyatlarındaki azalış da gümüş fiyatlarındaki düşüşü tetikledi. Baz metallerde, özellikle Asya'da artan resesyon endişeleriyle geçen hafta düşüş eğilimi görüldü. Çin'de ekonomik aktiviteye ilişkin endişelerin artması ve arz tarafının güçlü kalmasıyla düşüş eğilimini sürdüren bakır geriledi. Analistler, Çin'de bir süredir devam eden yavaşlama eğiliminin son dönemde açıklanan verilerle daha da gün yüzüne çıktığını, bu durumun imalat sanayinde kullanılan bakır ve demir gibi metal fiyatlarını da baskıladığını belirtti. Enerji emtialarında ise karışık bir seyir izlendi. Suudi Arabistan yetkililerinin petrolde satış pozisyonu açanları uyarmasının etkisiyle Brent petrol, geçen haftayı yüzde 1,9 artışla 77,2 dolardan tamamladı.

Ekonomim haberine göre; Fed’in faiz artışlarının yarattığı resesyon endişeleri ve Çin’in talebinin COVID-19 kısıtlamaları sonrasında beklendiği kadar hızlı toparlanmaması endüstriyel metal fiyatlarını baskı altında tutuyor. ABD’de borç tavanın krizinin yarattığı endişeler de metalleri yeni haftada olumsuz etkiliyor. LME (Londra Metal Borsası) ana metal endeksi, 2022'de zirveye ulaştığından beri yüzde 30'un üzerinde geri çekilmiş durumda. Bu düşüş, LME'de işlem gören ana metallerin genel değerinde önemli bir düşüşe işaret ediyor. Baz metaller, çeşitli endüstrilerde yaygın olarak kullanılan ve genellikle küresel ekonomik sağlığın göstergeleri olarak görülen bakır, alüminyum, çinko, kurşun, nikel ve kalay gibi emtiaları içeriyor. Düşüşte en büyük pay nikel ve çinkonun. Nikel son 1 ayda %15 gerileyerek ton başına 21.171 dolara, çinko %10.5 düşüşle 2.470 dolara indi. Kalay fiyatları %7.5 düşüşle 25 bin dolara geri geldi. Alüminyumun tonu %5 gibi bir düşüşle 2.300 doların altına indi. Kurşun fiyatı %3.6 kayıpla 2.100 dolara düştü. Bakırın tonu da %6.5 gerileyerek ton 8.250 dolar bandında hareket ediyor. LME metal endeksinde düşüş, küresel ekonomide potansiyel bir yavaşlama veya gerileme beklentilerine işaret ediyor. Arz ve talep dinamiklerindeki değişiklikler, küresel ekonomik koşullar, jeopolitik gerilimler ve piyasa duyarlılığı gibi çeşitli faktörler de fiyatların seyrini etkiliyor. Ticaret anlaşmazlıkları, hükümet politikalarındaki değişiklikler, döviz kurlarındaki dalgalanmalar ve üretim veya lojistik sorunlar gibi faktörler de baz metal fiyatlarını etkileyebiliyor. Yatırımcılar ve piyasa katılımcıları, ana metal piyasasının genel sağlığı hakkında bilgi sağladığı ve inşaat, otomotiv, elektronik ve imalat dahil olmak üzere bu emtialara bağımlı sektörler üzerinde etkileri olabileceği için LME ana metal endeksini yakından takip ediyor.

Tüm bu gelişmeler altında, emtia fiyat analizleri aşağıdaki şekilde ele alınmıştır.

Selamlarım ve saygılarımla.

Metal-Demir-Çelik:

Londra Metal Borsası (LME) verilerine göre Bakır fiyatları Mayıs ayını %6.47’lik azalış ile 8.015 dolar/ton seviyelerinde kapatırken, LME Bakır Stokları ise aynı ay için %53.60’lık artış gösterdi. SP Global analistlerine göre; önümüzdeki birkaç ay boyunca, küresel bakır talebi muhtemelen "en yoğun dönemde talep o kadar güçlü değil, durgun dönemde de o kadar zayıf değil" atasözünü takip edecek. Yeşil enerji geçişinin Eylül çeyreğinde bakır tüketimini artırmaya devam etmesi bekleniyor. Haziran çeyreğinde gayrimenkul sektöründeki toparlanmanın yavaş olması nedeniyle bakır talebinin ikinci yarıya geri çekilmesi muhtemel. Arz tarafında, bakır fiyatındaki keskin düşüşün ardından piyasa daraldığı için, Tenke'nin artan katot stokları üretimi, düşük bakır hurda mevcudiyetiyle kısmen dengelenebilir. ABD enflasyon oranının Nisan ayında %4,9'a düşmesi ve ABD borç tavanına ilişkin belirsizliklerin piyasa endişelerini artırmasıyla, kısa vadede daha fazla faiz artırımı olası görünmüyor. Dolar, ikinci yarıda bakır fiyatlarına destek sağlayarak, yavaşlayan ABD ekonomisinden gelen aşağı yönlü baskıyla da karşılaşabilir. Son fiyat düşüşleri nedeniyle Haziran çeyreği için LME 3M ortalama bakır fiyat tahminimizi 8.614$/tona düşüren SP Global, Eylül çeyreği tahminini 8.743$/tona yükseltti. 2023 yılının tamamı için yıllık ortalama LME 3M bakır fiyat tahmini 8.830$/tondan 8.785$/tona düşüren kurum, 2024-2027 arası tahminlerinde değişikliğe gitmedi. Commerzbank, 2023 yıl sonu için bakır fiyat beklentisini 10.000 dolar/tondan 9.000 dolar/tona indirdi. Banka, 2024 yılı için bakır fiyat beklentisini ise 10.000 dolar/tondan 9.400 dolar/tona düşürdü. Goldman Sachs, 2023 için ortalama Bakır fiyat beklentisini 9.750 dolar/tondan 8.689 dolar/tona düşürdü.

Londra Metal Borsası (LME) verilerine göre Alüminyum fiyatları Mayıs ayını %3.65’lik azalış ile 2.255 dolar/ton seviyelerinde kapatırken, LME Alüminyum Stokları ise aynı ay için %1.94’lük artış gösterdi. Analistlere göre, alüminyum talebinin Avrupa'da ve en büyük tüketici Çin'de son haftalarda yavaşlayan küresel ekonomi nedeniyle gerilediği ve fiyatların daha fazla aşağı yönlü olma riskini arttı. Commerzbank, alüminyum için 2023 ve 2024 yıllarını kapsayan fiyat beklentisini sırasıyla 2.800 dolar/tondan 2.600 dolar/tona, 3.000 dolar/tondan 2.800 dolar/tona indirdi. Goldman Sachs, 2023 için ortalama Alüminyum fiyat beklentisini 2.700 dolar/tondan 2.431 dolar/tona düşürdü. Alüminyum prim 3. çeyrek görüşmelerinde, küresel bir alüminyum üreticisi Japon alıcılara Temmuz-Eylül dönemi birincil alüminyum sevkiyatları için mevcut çeyreğe göre %27 - %32 artışla ton başına 165 $ prim teklif etti. Nisan-Haziran çeyreği için Japon alıcılar, bir önceki çeyreğe göre %45-53 artışla ton başına 125-130$ prim ödemeyi kabul etmişti.

Londra Metal Borsası (LME) verilerine göre Nikel fiyatları Mayıs ayını %14.14’lük azalış ile 20.400 dolar/ton seviyelerinde kapatırken, LME Nikel Stokları ise aynı ay için %5.35’lik azalış gösterdi. Outokumpu paslanmaz çelik Mayıs 2023 prim fiyatlarını; 430 kalite için 11 EUR/ton azalış, 304 kalite için 20 EUR/ton azalış ve 316 kalite için 155 EUR/ton azalış ile açıkladı. Analistlere göre, en büyük üretici Endonezya’da arzın arttırılması ile birlikte üretim maliyetlerinin düşmesi ile küresel Nikel fiyatları önümüzdeki birkaç yıl içinde düşüş eğilimi gösterecek. Commerzbank nikel fiyat beklentisini 2023 yıl sonu için 29.000 dolar/tondan 23.000 dolar/tona, 2024 yılı için 26.000 dolar/tondan 20.000 dolar/tona indirdi. Goldman Sachs, 2023 için ortalama Nikel fiyat beklentisini 28.625 dolar/tondan 18.500 dolar/tona düşürdü. CRU grup analistine göre, üretim artışı talebin üzerine çıkarken, Londra Metal Borsası'ndaki üç aylık nikel kontratının bu yıl %7,5 azalış ile ton başına 23.741 $'a düşmesi ve 2024'te ton başına 20.000 $'ın altına gerilemesi muhtemel. Nikel fiyatlarında yaşanan gerileme, arzın artmasıyla sürecek gibi görünüyor.

Londra Metal Borsası (LME) verilerine göre Çinko fiyatları Mayıs ayını %16.84’lük azalış ile 2.227 dolar/ton seviyelerinde kapatırken, LME Çinko Stokları ise aynı ay için %65.17’lik artış gösterdi. Commerzbank çinko fiyat beklentisini 2023 yıl sonu için 3.400 dolar/tondan 2.500 dolar/tona, 2024 yılı için 3.400 dolar/tondan 2.700 dolar/tona indirdi. SP Global analistleri; fiyatlardaki son gerilemeyi göz önüne alarak; 2023 LME 3M çinko fiyat tahminini 197.000 mt'luk daha hafif bir açıkla birlikte ortalama 3.083$/tona düşürdü. Analistler, Haziran çeyreğinde fiyatın ortalama 2.854$/ton olmasını, ancak en yüksek tüketim sezonu geldiğinde ikinci yarıda güçlenmesini bekleyen analistlere göre 2024-27 döneminde ortalama fiyat 2.968$/ton olacak.

Londra Metal Borsası (LME) verilerine göre Kurşun fiyatları Mayıs ayını %5.81’lik azalış ile 2.035 dolar/ton seviyelerinde kapatırken, LME Kurşun Stokları ise aynı ay için %12.00’lık artış gösterdi. Aynı dönem için LME Kalay fiyatları %3.71’lik azalış ile 25.325 dolar/ton olurken, LME Kalay stokları %24.26’lık artış gösterdi.

Demir Cevheri fiyatları, Mayıs ayını %17.19’luk azalış ile 106 dolar/ton seviyelerinde kapatırken, TÜSMOD Hurda Demir fiyat endeksi Nisan ayında %1.16 düşüş yönlü oldu. LME Çelik Hurda CFR Türkiye (Platts) fiyatları Mayıs ayında %10.58’lik azalış kaydederken, son 12 aylık değişim %21,62 düşüş yönlü oldu. LME İnşaat Çeliği FOB Türkiye (Platts) fiyatları ise Mayıs ayında %7.73’lük düşüş  gösterirken, son 12 aydaki değişim %22.54 azalış yönlü oldu. Demir cevheri fiyatlarının, Çin'in emlak piyasalarını çevreleyen belirsizlik nedeniyle dalgalı olduğunu belirten ANZ analistlerine göre, 2023'te demir ceveheri fiyatları ton başına 95 ABD dolara düşecek. İnşaat sezonunun kapanması ve çelik talebinin beklentilerin altında kalması ve Çin yerel ekonomisinin dengesiz performansının yanı sıra analistler, Çin'in demir cevheri tüketiminin sınırlı kalacağını tahmin ediyor.

Plastik ve Kauçuk:

Mayıs ayında plastik fiyatlarında düşüşler devam etti. Chemorbis haberlerine göre; Türkiye’de, PP fiyatları çoğunlukla stabil veya düşüş eğilimli kaldı. Alıcılar, seçimlerde ikinci tur öncesindeki son haftada sıkışık likidite ve Haziran için zayıf beklentiler ekseninde beklemeye geçti. Zayıf fiyat beklentileri ve sıkışık nakit akışının yanı sıra, durgun nihai piyasalar da sınırlı alımların ardındaki kilit faktörler arasında yer aldı. İşleyiciler düzenli ihtiyaçları için alım yapmayı tercih ederken, satıcılar uzak mala girmekten kaçındı. Bir çuval üreticisi, “Yüksek sezonun başlaması Temmuz’a ertelenebilir. Genel tüketim düşük ve elimizde bitmiş ürün stokları mevcut,” dedi. Bir halı imalatçısı nakit sıkışıklığına işaret ederek, “Gidişat belirsiz. Türkiye genellikle Avrupa’ya iplik ihracatı yapıyor ve bölgeden müşterilerimiz sipariş vermiyor,” dedi.  Haziran ayında düşüş eğilimi bekleniyor. Zira, döviz kıtlığının yanı sıra global ekonomik yavaşlama ve komşu Avrupa’ya gölge düşüren resesyon muhtemelen ticari faaliyetleri sınırlamaya devam edecek. Bol tedarik ve zayıf talep, Çin ve Vietnam’da yaklaşık üç yılın en düşük seviyelerine gerileyen Asya PP piyasalarında baskı kurdu. Çin baz alınarak yapılan netback hesaplarına bakılınca, Türkiye’deki vergiye tabi homo PP ve PP blok kopolimer fiyatlarının gelecek ay yeni eşiklerin altını kırması bekleniyor. ChemOrbis verilerine göre, Türkiye’deki fiyatlar şimdilerde Çin’in 170$/ton üzerinde işlem görüyor. Alıcılar, belirsiz talep görünümü nedeniyle yeni alımlara temkinli yaklaşıyor. Düşen seviyelerin alım iştahını ne ölçüde canlandıracağı, krediye ulaşılabilirliğe bağlı olacak. Türkiye’de, PE oyuncuları Pazar günü gerçekleşecek 2. tur seçime günler kala beklemeyi tercih etti. Düzenli tedarikçiler henüz Haziran tekliflerini açıklamadı. Nakit akışı sorunları oyuncuları zorlamaya devam ederken, seçim sonrası dönemde kısmen bir rahatlama yaşanması umuluyor. Haziran ayına ilişkin beklentiler, global talep endişeleri ile Asya ve Avrupa’da düşen spot etilen fiyatlarına bağlı olarak ilave indirimlere işaret ediyor. Nitekim, önde gelen Suudi bir üretici Çin’e Haziran ayı için halihazırda 20-60$/ton düşüş uyguladı. Bu arada tüccarlar umutlarını Temmuz ayına bağladılar. Söz konusu oyuncular, “Muhtemel Haziran düşüşlerinin ardından fiyatlar stabilize olabilir. Özellikle de seçimlerin ardından Türkiye’deki nakit sıkıntısı azalır ve olası düşüşler Haziran sonundaki bayram tatili öncesinde alımları canlandırırsa,” dedi. Türkiye’de, PVC piyasası bu hafta fiyat düşüşlerine sahne oldu ve nakit sıkışıklığı piyasa dinamikleri üzerindeki etkisini artırarak Haziran tekliflerini aşağı çekti. Oyuncular temkinli davranmaya devam ederken, çoğu yakın vadede ilave fiyat düşüşleri beklediklerini bildirdi. Tayvanlı bir üreticinin bu hafta başında Hindistan’a yeniden fiyat düşürmesi ve Avrupa’da Haziran etilen kontratlarında beklenen düşüşün yanı sıra mevcut nakit sıkışıklığı nedeniyle de oyuncuların temkinli kalması bekleniyor. Bekle-gör pozisyonu alan oyuncular, alım kararı vermeden önce piyasa koşullarını dikkatle izlemeyi tercih ediyor. Bazı alıcıların hazır mal almaktan dahi kaçınması ise, fiyatların yakın vadede daha da gerileyeceğine dair beklentilere işaret ediyor. Türkiye’de, genel PET fiyatları hem yurtiçi hem de ithal piyasalarda haftalık düşüşler kaydederken, düşüş Asya’da artan hammadde maliyetleri nedeniyle geçen haftaya kıyasla hız kesti. Yurtiçi şişelik PET piyasasındaki mütevazı düşüşlerin ardındaki ana sebepler olarak önceki aylara kıyasla yavaşlayan talep ve resmi dolar/lira kuru ile özel bankaların sağladığı oranlar arasında açılan fark gösterildi. Polyester piyasalarına gelince, bu hafta düşüşler hız kaybetti veya fiyatlar çoğunlukla stabil kaldı. Oyuncular PET şişe piyasasında ani bir toparlanmadan şüpheli olduklarından talebin durumu fiyat politikalarını belirlemede önemli bir rol oynayacak. Bazı oyuncular talepsizlik nedeniyle fiyatların bir miktar daha gevşeyeceğini düşünürken, diğerleri talebin sezonsallığa paralel toparlanarak fiyatların stabilize olmasını sağlamasını bekliyor. Türkiye’de, PS piyasaları Haziran’dan önceki son haftayı sınırlı fiyat görüşmeleri nedeniyle zayıf sonlandırdı. İthal piyasalar düşen hammadde maliyetleri nedeniyle ilave gerilerken, yurtiçi piyasalar nakit kısıtlamaları ekseninde alıcılardan sınırlı kalan alım iştahı nedeniyle çoğunlukla stabil kaldı. İthal piyasada, vergisiz Güney Kore fiyatları 10$/ton düşüşle CIF Türkiye, peşin ödemeli bazında olmak üzere kristal için 1340-1370$/ton ve antişok için 1430-1460$/tonda değerlendirildi. Bir alıcı, Kore malı kristal için CIF, peşin ödemeli bazında 1200-1250$/ton kadar düşük seviyelerde alış hedeflerini dile getirdi. Türkiye’nin PS piyasaları bir süredir mütemadiyen zayıf seyreden talep ve düşen hammadde maliyetlerinin baskısını hissediyor. Türkiye’de, nakit akışındaki sıkıntılar ve seçim sonrası döneme ilişkin belirsizlikler ABS piyasalarını olumsuz etkilemeye devam etti. İthal fiyatlar sınırlı alım iştahı nedeniyle aşağı yönde revize edilirken, Haziran için yeni tekliflerin gelecek hafta düşüşlerle açıklanması bekleniyor. ChemOrbis Fiyat Endeksi’ne göre, Türkiye’nin Çin’in ithal ABS piyasası üzerindeki primi bu yıl Mart ayının sonlarından bu yana ilk kez 300$/tonun üzerine çıktı. Hammadde piyasalarında, CFR Çin ve FOB Kore bazındaki spot stiren fiyatları haftalık bazda 40$/ton düşerek ChemOrbis verilerine göre Nisan başından bu yana toplam düşüşleri 170$/tona taşıdı. CFR Çin bazında benzen fiyatları haftalık bazda değişmedi. Avrupa’da spot stiren fiyatları 40$/ton düşerken, benzen fiyatları haftalık bazda yaklaşık 20$/ton geriledi. Avrupa’da Haziran bütadien kontratı yapılırken, bölgedeki oyuncular yeni stiren kontratında sert düşüşler bekliyor.

Enerji ve Petrol:

BOTAŞ'ın internet sitesinde Haziran ayına ilişkin tarife tablosu yayımlandı. BloombergHT haberine göre; Doğalgazda Haziran'da geçerli olacak mesken ve sanayi aboneleri ile elektrik üretime yönelik tarifeler sabit kaldı. Buna göre, BOTAŞ'ın konut tüketicileri için dağıtım şirketlerine haziranda uygulayacağı satış fiyatı 1000 metreküp doğalgaz için 4 bin 80 lira olarak açıklandı. Sanayi abonelerinin tarifesi, kademe 1 için 1000 metreküp doğalgazda 7 bin 124 lira, kademe 2 için ise 9 bin 478 lira olarak belirlendi. Elektrik üretim amaçlı tarifede ise 1000 metreküp doğal gazın fiyatı 10 bin lira olarak duyuruldu. Doğalgazda fiyat tarifeleri aylık hesaplanıyor. Kurumun internet sitesinde yer alan duyuruda, "Household Energy Price Index (HEPI) fiyatları esas alındığında halen konutlarda, Ukrayna'dan sonra Avrupa ülkeleri arasında en düşük doğalgaz fiyatı ülkemizde uygulanmaktadır" ifadesi kullanıldı. Yurtiçi pompa fiyatları Mayıs ayında Motorin’de %1,73 azalış ve Benzin’de %4,37 artış gösterdi. Ekonomim haberine göre; Petrol fiyatları üzerinde, bir sonraki OPEC+ toplantısı öncesinde Rusya ve Suudi Arabistan'dan gelen çelişkili mesajlar ve güçlenen dolar etkili oluyor. Brent petrolde teknik olarak 76,32 ile 76,49 dolar aralığının direnç, 75,97 ile 75,79 dolar aralığının ise destek bölgesi olarak izlenebileceği belirtiliyor. Uluslararası basında yer alan haberlere göre, Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak’ın yaptığı açıklamada, OPEC+ grubunun bir sonraki toplantısında yeni bir petrol üretim kesintisi kararına gitmesinin pek muhtemel olmadığını söyledi. Novak, petrol fiyatlarının varil başına 80 doların biraz üzerinde olacağını ve talebin yaz aylarında artmayı sürdüreceğini tahmin ettiğini belirterek, görevlerinin fiyatları şişirmek değil hem üretici hem de tüketicinin çıkarlarını sağlamak olduğunu vurguladı. Suudi Arabistan Enerji Bakanı Abdulaziz bin Selman ise hafta başında petrolde satış pozisyonu açanlara "dikkatli olmaları" uyarısında bulunmuştu. Söz konusu açıklamalar piyasa oyuncuları tarafından OPEC+ grubunun 4 Haziran'da yapılacak toplantısında fiyatları desteklemek için ek kesintilere gidebileceği tahminlerini artırarak hafta boyunca fiyatları desteklemişti. ABD dolarının diğer para birimleri karşısında değerini ölçen dolar endeksindeki yükseliş ise dolara endeksli petrolü diğer para birimlerini kullanan alıcılar için daha pahalı hale getiriyor. Bu durum alımların azalmasına ve fiyatların düşmesine yol açıyor. Öte yandan, ABD'de borç limiti krizine ilişkin gelişmeler, yatırımcıların odağında yer almaya devam ediyor. ABD Başkanı Joe Biden, Temsilciler Meclisi Başkanı Kevin McCarthy ile borç limiti üzerine birkaç verimli görüşme gerçekleştirdiklerini anımsatarak, müzakerecilerin de görüşmelere devam ettiğini ve ilerleme kaydedildiğini aktardı. Brent petrolü için 2023 yılı beklentisini 5 dolar düşürerek 87 dolar/varile indiren Barclays, 2024 yılı için tahminini de 8 dolar indirerek 89 dolar/varil olarak duyurdu. Barclays yayınladığı yatırımcı notunda OPEC+'ın global petrol piyasasında sürekli bir arz fazlası oluşmasından kaçınma hedefi ile proaktif davranmaya devam etmesinin muhtemel olduğunu da belirtti. Notta, "Bu yılın ikinci yarısında mevsimsel olarak talebin artmasının OPEC dışı üreticilerin arzında büyümenin yavaşlaması ve OPEC+ üyelerinin üretimi frenlemeye devam etmelerinin etkisiyle bir arz açığı oluşacağını tahmin ediyoruz" değerlendirmesi de yer aldı.

Döviz Kurları:

TCMB 31 Mayıs 2023 kapanış verilerine göre, USD döviz satış kuru bazında %6.36’lık artış ile 20,70 TL; EUR döviz satış kuru bazında %3.27’lik artış ile 22,10 oldu. EUR/USD paritesi ise Mayıs ayında %2.91 azalarak, 1.0675 seviyesine yükseldi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Nisan ayı Piyasa Katılımcıları Anketine göre; cari yıl sonu döviz kuru (ABD Doları/TL) beklentisi bir önceki anket döneminde 23,15 TL iken, bu anket döneminde 23,09 TL olmuştur. 12 ay sonrası döviz kuru beklentisi ise bir önceki anket döneminde 24,08 TL iken, bu anket döneminde 24,61 TL olarak gerçekleşmiştir. Bloomberg HT'de yer alan habere göre, Commerzbank Kıdemli EM Ekonomisti Ghose, "Türk lirası bir kez daha değer kaybetmeye başladığına göre, dövizin enflasyona geçişi yeniden hızlanacak ve sonuç olarak – görünüşte düşen enflasyon tersine dönmeye başlayabilecek" ifadelerini kullandı. Ghose, “Reel faize ilişkin görünüm bozulacak ve bu da döviz kurundaki değer kaybını daha da artıracak - bildiğimiz enflasyon-döviz sarmalı - seçim sonrasında lira tahminlerimizi önemli ölçüde zayıflatmamızın nedeni de bu” diye ekledi. “Merkez Bankası Başkanı veya Ekonomi Bakanı (şu anda Mehmet Şimşek’in geri dönebileceğine dair söylentiler var) gibi diğer politika yapıcılar, liradaki değer kaybının düzensiz bir hıza ulaşması durumunda bağımsız olarak kurtarma çabaları başlatmak zorunda kalabilir” yorumunu yapan Commerzbank yıl sonu dolar/TL tahminini 20 seviyesinden 25’e yükseltirken, 2024 yıl sonu beklentisini 30 olarak açıkladı. Goldman Sachs analistleri, euronun dolar karşısında baskı altında olduğunu belirterek, paritedeki yükselişin devamından şüphe duyduklarını belirtti. Goldman analistleri ise yayımladıkları notta, doların son dönemdeki yükselişinin ABD'de kredi koşullarının başlangıçta korkulduğu kadar sıkılaşmamasından kaynaklandığını söylemiş, Avrupa ve Çin'deki faaliyetlerin yıla başlarken güçlü beklentileri hayal kırıklığına uğratmasının ise euro için düşüş faktörü olduğunu belirtmişti. Bu zeminin euro/dolar paritesinin yükselişinde önemli bir engel olduğunu belirten banka, sermaye akışlarının da yalnızca sınırlı bir destek sunduğuna dikkat çekmişti. Goldman analistleri ayrıca euronun dip seviyelerden başlattığı ralli nedeniyle, bu cephede iyileşme şansının da az olduğunu belirtti. Sonuç olarak Goldman Sachs analistleri, euro/dolar için yıl sonu hedefini mevcut oranın %2'sinden biraz daha yukarıda 1,10 seviyelerinde korurken, paritenin de yeni yıllık zirvelere ulaşabileceğinden şüphe duyduğunu aktardı.

Yurtiçi Fiyat  ve Maliyet Endeksleri:

TUİK verilerine göre, YD-ÜFE (2010=100) 2023 yılı Nisan ayında bir önceki aya göre %2,43, bir önceki yılın Aralık ayına göre %8,74, bir önceki yılın aynı ayına göre %40,10 ve on iki aylık ortalamalara göre %73,63 arttı. Sanayinin iki sektörünün yıllık değişimleri; madencilik ve taş ocakçılığında %34,14, imalatta %40,21 artış olarak gerçekleşti. Ana sanayi gruplarının yıllık değişimleri; ara malında %38,34, dayanıklı tüketim malında %44,23, dayanıksız tüketim malında %40,77, enerjide %14,70, sermaye malında %44,90 artış olarak gerçekleşti. Sanayinin iki sektörünün aylık değişimleri; madencilik ve taş ocakçılığında %2,20, imalatta %2,43 artış olarak gerçekleşti. Ana sanayi gruplarının aylık değişimleri; ara malında %2,04, dayanıklı tüketim malında %2,15, dayanıksız tüketim malında %2,48, enerjide %0,11, sermaye malında %3,84 artış olarak gerçekleşti. YD-ÜFE sektörlerinden kok ve rafine petrol ürünleri %14,70, metal cevherleri %17,72, ana metaller %28,20 ile endekslerin en az arttığı alt sektörler oldu. Buna karşılık içecekler %64,15, diğer metalik olmayan mineral ürünler %55,80, makine ve ekipmanlar b.y.s. %53,24 ile endekslerin en fazla arttığı alt sektörler oldu. YD-ÜFE sektörlerinden basım ve kayıt hizmetleri %0,74, içecekler %0,72, bilgisayarlar ile elektronik ve optik ürünler %0,05 ile endekslerin en fazla azalış gösterdiği alt sektörler oldu. Buna karşılık diğer mamul eşyalar %4,14, motorlu kara taşıtları, römork ve yarı römork %4,11, makine ve ekipmanlar b.y.s. %3,89 ile endekslerin en fazla arttığı alt sektörler oldu.