Ana Sayfa > Yazarlar > Berrak Çekin Tüm Berrak Çekin Yazıları

Bir Değişim Başka Bir Değişimi Getirir

Şirketlerde işler çoğaldıkça ve çalışanların sayısı arttıkça, yapılan işlerin ve iş tanımlarının yeniden gözden geçirilme gerekliliği ortaya çıkıyor. Çalışanlar işlerini yaparken yaptıkları işten sıkılmakta, yaptıkları hatalar artmakta veya verimlilikleri azalmaktadır. Bu durum çoğu zaman çalışanların motivasyonunun düşmesine yol açarak, çalışanların kaybına yol açabilmektedir. Yapılan işlerin ve görevlerin gözden geçirilerek yeniden düzenlenmesi insanların heyecanını kaybetmemesini sağlayacaktır.

İş dizaynı yapılarak işin verimliliği ve çalışanın tatmini arttırılabilir. Örneğin, işinde ustalık kazanan çalışana işi artık monoton gelir ve kendisini tatmin etmemeye başlar. Diğer yanda işin çok karmaşık olması da, çalışanı işinden soğutur ve motivasyon düşüklüğüne sebep olur. Bu durumda iş ve görevin yapısına yönelik müdahaleler yapılarak iş, çalışanlar için yeniden çekici hale getirilebilir. İş dizaynı uygulamaktaki amaç, işlerin kendi içinde daha motivasyonel bir hale getirilebilmesidir. İşin görev ve sorumluluk açısından içeriğinin ne olacağı, bunları yerine getirirken hangi teknik, sistem ve yöntemlerin kullanılacağı ve iş sahibi ile üstleri, astları ve iş arkadaşları arasında ne tür bir ilişki olacağının belirlenmesidir. Günümüzde artık iş dizaynı, analizler ve kalite kontrolün ön planda olduğu, çalışanların yönetime katıldığı, daha fazla sorumluluk ve yetkinin verildiği modern yönetim anlayışı hakim olmaya başlamıştır.

İşin görev ve işlemlerine ayrılarak incelenmesi, gereksizlerin elenmesi, benzerlerin birleştirilmesi, işin en kolay, en verimli şekilde yeniden düzenlenmesi, işler için basitleştirme yöntemlerinin belirlenmesi olarak ifade edilmektedir. İş, yalnızca birkaç işlevden oluşan en küçük parçalara ayrıldığı için uzmanlaşma oluşmaktadır. İş basitleştirildiği için verimlilik de artacaktır. Ayrıca faaliyet sürecinde gereksiz işlerin elenmesi, iki veya daha fazla bölüm tarafından yapılan ve tekrarlanan işlerin birleştirilmesi, işlem sırasının değiştirilmesi gibi yollarla, işlerin daha az emek, zaman ve masrafla gerçekleşmesi sağlanabilmektedir.
Eğer çalışan aynı beceriyi gerektiren birden fazla türde iş yapabiliyorsa bu durumda iş genişletme yoluna gitmekte fayda var. İşler yatay düzeyde genişletilmiş olur böylece çalışan işin gerektirdiği tüm birimlerde çalışmış olur. İş genişletme ile amaçlanan bütün gün binlerce vidayı aynı yere takmak zorunda olan çalışanlarda meydana gelecek psikolojik tepkilerin olumsuz yönlerini azaltmaktır. Çünkü sürekli aynı işi yapan çalışanın yaptığı iş kendisine tekdüze gelecek ve işten ayrıldığında yerine gelecek kişinin de aynı işi kendisi gibi yapacağını bildiği için işin önemsiz olduğuna inanarak özgüveni azalacaktır. Araştırmalara göre iş daha karmaşık ve daha çok beceri gerektiren nitelikler kazandıkça çalışanın sağladığı doyumun da arttığı gözlenmiştir.

Çalışan motivasyonunun işletme etkinliğinin ve verimliliğinin arttırılması amacıyla çalışanın bir işten diğerine kaydırılmasıdır ve iş rotasyonu olarak adlandırılmaktadır. Çalışanlar aynı işi sürekli yaptığında bu işin sıkıcı hale gelmesine neden olmaktadır. İş rotasyonu sayesinde çalışanlar farklı fakat benzer zorluklarda işlerde çalıştırılarak bu olumsuz durumun önüne geçilmektedir. İş rotasyonu, kişinin önceden belirlenmiş bir programa ve programda öngörülen sürelere göre, o anda yaptığı işle ilgili diğer bazı faaliyet ya da görevlere geçişi ve bunların sırası ile gerçekleştirilmesidir ve iş rotasyonu çalışanların örgüt içinde yatay olarak yer değiştirmesidir. İş rotasyonu ile çalışanlar yeni işler öğrenip yeni yetenekler kazanacağı için hangi birimde bu tip bir insana ihtiyaç duyulursa şirket bireyi oraya gönderecek ve esnek bir işgücü yaratılmasına olanak sağlayacaktır.

İş rotasyonu ile farklı yetenek ve deneyimlere sahip kişiler biraraya gelmekte ve özellikle uzmanlaşmış işlerin monotonluğunun ortadan kaldırılması da mümkün olabilmektedir. Böylece organizasyon içinde çalışanların niteliğinin artarak daha değerli konuma gelmeleri, edinilen bilgi ve deneyimler ile çalışanların kişisel güvenlerinin artması gibi bireyi motive edici yararlı sonuçlar ortaya çıkmaktadır. Rotasyon insanları yeni beceriler öğrenmeye zorluyor ve bu da onları daha değerli kılıyor. Belirli bir departmanda imparatorluk kurmaya engel oluyor. İnsanlara şirket hakkında çok daha geniş bir görüş sağlıyor. Rotasyon bir göreve birden fazla insan hazırlamaya zorluyor ve böylece şirket kişilerden bağımsızlaşıyor. Müşteriler ve tedarikçiler o kişiyle değil şirket ile ilişkiler kurar. Bir çalışan şirketten ayrılacağı zaman yaşanabilecek travmaları da azaltır, yeri doldurulamayacak biri haline gelmez.

Yoğun dikkat isteyen ve monoton işlerde çalışan kişilerde oluşabilecek can sıkıntısı ve psikolojik yorgunluğu ve verimlilik düşüşünü önlemek amacıyla, çalışanlara birden fazla iş yapabilme bilgi ve becerisi kazandırılması iş rotasyonunu gerektirir. Farklı işlerde karşılıklı olarak ve düzenli bir şekilde bir plan dahilinde iş değiştirilerek bu sağlanabilir. Böylece çalışanlar bir takım bireysel ve çevresel değişiklikleri ve departmanlara ilişkin kilit noktaları görebileceklerdir. Performans değerlendirme sonuçlarında elde edilen veriler ile performansı düşen fakat vazgeçilmek istenmeyen veya geri kazanılmak istenen çalışan, iş rotasyonu sayesinde işletmenin her alanında çalıştırılabilecek ve bilgi ve becerilerini arttırabilecek şekilde yetiştirilmektedir. Çalışanın motivasyonunda bir artış olacağı için daha kaliteli ürünler üretilerek verimliliğin artması sağlanacaktır. Her çalışan zaman içinde birçok birimde çalışacağı için her iş ile ilgili bilgisi olacaktır. Çalışan açısından baktığımızda rutin işleri yapmanın önüne geçildiği için motivasyon düşüklüğünün önüne geçilerek çalışanın kendine güveninin kazanılmasını sağlayacak, farklı birimlerde farklı şeyler öğrenen çalışan kendini geliştirme fırsatını da yakalayacaktır.

Örgüt içinde kötü dizayn edilmiş işler beraberinde çeşitli performans sorunlarını da getirmektedir. Bu sorunların en alt seviyeye indirilmesi ve çalışanların işyerinde olumlu davranışlar sergilemesi, üretim ve verimlilik artışının sağlanması için bu tarz uygulamalara yönelmek gerekir.

Berrak Çekin 
HİDROTAM A.Ş.
Genel Müdür Vekili

b.cekin@hidrotam.com.tr

Firma Ürün Arama Motoru

ÜCRETSİZ OLARAK FİRMANI HEMEN EKLE

Sektör Rehberi

Üye Firma Giriş